पोखरा, २५ मंसिर। सिरियाका नागरिकहरूले यो साता विभिन्न स्थानमा खुशीका क्षणहरू मनाए, तर त्यही बीचमा एक गहिरो पीडाले उनीहरूको दिल थाम्न सकिरहेको छैन। असद सरकारको कडा शासन अन्तर्गत गुमेका आफ्ना परिवारजनलाई पत्ता लगाउन उनीहरू हताश बनेका छन्। सिरियाका ऐतिहासिक सयडनाया कारागारमा ठूलो भीड जम्मा भएको छ, जहाँ मानवअधिकार उल्लंघन र यातना सहन गएका कैदीहरूको खोजी भइरहेको छ।
दमास्कसको उत्तरमा स्थित सयडनाया जेल एक समय अत्याचार, यातना र हत्याको प्रतीक बनिसकेको थियो। 1970 को दशकदेखि यस जेलमा राज्य विरोधीहरूलाई गुमाएर राख्ने परिपाटी चल्दै आएको थियो। 2011 र 2015 बीचमा मात्र 13,000 भन्दा बढी मानिसलाई यो जेलमा झुण्डाएर मारेको मानवअधिकार संगठन अम्नेस्टि इन्टरनेशनलको रिपोर्टमा उल्लेख गरिएको छ। सयडनायाको कुख्याति संसारभरि फैलिएको थियो र सिरियाली विद्रोहीहरूले यसलाई पहिलो लक्ष्यका रूपमा राखेका थिए।
गत आइतबार, विद्रोही लडाकूहरूले असद शासनलाई पतन गराएपछि सयडनाया जेलबाट कैदीहरूको मुक्ति शुरू भयो। यस घटनाको नतिजामा, परिवारका सदस्य र मित्रहरूले गुमेका आफ्ना प्रियजनको खोजी गर्न सामाजिक सञ्जालमा आह्वान गर्न थाले। एक महिला, मयसून लाबुत, आफ्नो तीन भाइ र ज्वाइँको खोजीमा स्यडनाया पुगेकी थिइन्। उनले सिएनएनसँगको अन्तर्वार्तामा भने, “उनीहरू सबै ‘रड सेक्शन’ भन्ने स्थानमा थुनिएका छन्, जहाँ अक्सिजनको अभाव छ र अन्यमनस्क अवस्थाका कारण मरेका हुन सक्छन्।”
सोमबार, सयडनायाको बाहिर र भित्र ठूलो भीड जम्मा भएको थियो, र त्यहाँ शान्ति स्थापित गर्न संघर्ष भइरहेको थियो। समाचार एजेन्सी सिएनएनले रिपोर्ट गरेको छ कि यहाँ परिवारका सदस्य र बचाउँदा आएका स्वयंसेवकहरूले जेलमा लुकेका कैदीहरूको खोजी गर्न कडा प्रयास गरेका छन्। ‘सिरियाली सिभिल डिफेन्स’ (वाइट हेलमेट्स) का स्वयंसेवकहरूले जेलको पर्खालमा थिचिएका चिन्हहरूको माध्यमबाट अन्वेषण गरिरहेका थिए।
तर, यस खोजी अभियानको परिणाम भने चित्तबुझ्दो थिएन। वाइट हेलमेट्सले सोमबार दिएको बयानमा भनेका छन् कि उनीहरूले कुनै पनि लुकेका वा अज्ञात कोठाहरू पत्ता लगाएका छैनन्। यसका साथै, ‘सयडनाया जेलका थुनुवाहरूको संघ’ले पनि भन्यो कि जेलमा रहेका सबै कैदीहरूलाई आइतबार मध्याह्नसम्म मुक्त गरिसकिएको थियो।
तर, जेलमा आफ्नो प्रियजनको खोजी गरिरहेका परिवारहरूको व्यथामा कुनै कमी आएन। एक महिला, जसले आफ्नो भाइको 12 वर्ष पुरानो तस्बिर देखाउँदै भनिन्, “उसको के अवस्था हो थाहा छैन। उसलाई दुई छोरी र एक छोरा छन् जसलाई उसले कहिल्यै भेटेन।”
केही मुक्त भएका व्यक्तिहरूले आफ्ना परिवारसँग पुनः एकीकृत भए, तर यो पुनर्मिलनको भावनामा दुःख र खुशीको मिश्रण थियो। एक 61 वर्षीय व्यक्ति, सुहैल हमावी, जसले 30 वर्षभन्दा बढी समय जेलमा बिताएका थिए, आफ्नो परिवारसँग पुनः भेटेर भावुक भएका थिए। उनले भने, “मैले थाहा पाएँ कि म धेरै समय गुमाएको छु। मेरो नातीले मलाई ‘दादी’ भनेर सम्बोधन गरिरहँदा म आफ्नो उमेरको वास्तविकता महसुस गरें।”
सिरियाका लागि यो घटना केवल जेलबाट मुक्त हुनेको मात्र होइन, अपितु एक समग्र पीडित जनताको पुनर्निर्माणको प्रक्रिया हो। अझै पनि सयडनाया जेल र यसको अपराधका बारेमा धेरै गम्भीर सवालहरू उठेका छन्। सिएनएनका अनुसार, सिरिया भित्रको राजनीतिक परिप्रेक्ष्य र आगामी घटनाक्रमहरू अझै अनिश्चित छन्।
