१ पुस, पोखरा । ‘बाली नाइन’ भनेर परिचित लागुऔषध तस्कर समूहका बाँकी पाँच सदस्य झण्डै २० वर्ष इन्डोनेसियाली जेलमा बिताएर स्वदेश फर्किएका छन्। बिबिसीका अनुसार अष्ट्रेलियाका प्रधानमन्त्री एन्थोनी अल्बानीजले आइतबार एक विज्ञप्तिमार्फत म्याथ्यु नर्मन, स्कट रश, मार्टिन स्टेफेन्स, सी यी चेन, र माइकल चुगाज अष्ट्रेलिया फर्किएको पुष्टि गरे। उनले इन्डोनेसियाका राष्ट्रपति प्रबोवो सुबियाँतोप्रति “करुणाको लागि आभार” व्यक्त गरे।
यो घटनाको सुरुवात सन् २००५ मा भएको थियो जब इन्डोनेसियाली अधिकारीहरूले बालीबाट ८.३ किलोग्राम हेरोइन शरीरमा बाँधेर तस्करी गर्न खोजिरहेका नौ जना अष्ट्रेलियालीलाई पक्राउ गरेका थिए। ती व्यक्तिहरूलाई विमानस्थल र होटलबाट पक्राउ गरिएको थियो।
बीबीसीका अनुसार, यो घटनाले त्यतिबेला विश्वव्यापी ध्यान आकर्षित गर्यो जब समूहका दुई मुख्य नेता, एन्ड्र्यु चान र म्युरान सुकोमारन, सन् २०१५ मा गोली हानी मृत्युदण्ड दिइए। मृत्युदण्ड पछि अष्ट्रेलिया र इन्डोनेसियाबीच कूटनीतिक तनाव चुलियो। अष्ट्रेलियाले आफ्नो राजदूतलाई फिर्ता बोलाए पनि पाँच हप्तापछि उनलाई पुनः जाकार्ता फर्काइएको थियो।
समूहका अन्य सदस्यलाई २० वर्षदेखि आजीवन कारावाससम्मका सजाय सुनाइएको थियो। सन् २०१८ मा समूहका एक सदस्य, तान डक थान गुयेन, क्यान्सरका कारण जेलमै निधन भयो। सोही वर्ष समूहकी एकमात्र महिला सदस्य रिने लरेन्सको सजाय घटाएर १३ वर्षपछि रिहा गरिएको थियो।
हाल स्वदेश फर्किएका पाँच सदस्यलाई आइतबार बालीको न्गुराह राई अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट अष्ट्रेलियाली जेटस्टार एयरलाइन्सको विमानमार्फत डार्विन पुर्याइएको थियो। इन्डोनेसियाका वरिष्ठ कानुनमन्त्री युस्रिल इह्जा महेन्द्राका अनुसार उनीहरूलाई “कैदीकै रूपमा” स्थानान्तरण गरिएको हो। अष्ट्रेलियामा पुगेपछि उनीहरू त्यहाँको सरकारको न्यायिक क्षेत्राधिकारमा रहनेछन्।
प्रधानमन्त्री अल्बानीजले भनेका छन् कि यी व्यक्तिहरूले गम्भीर अपराध गरेका भए पनि १९ वर्षको जेल सजायपछि उनीहरूलाई स्वदेश फर्कन दिने समय आएको छ। अष्ट्रेलियाली सरकारले इन्डोनेसियालाई मानवीय आधारमा यी कैदीहरूलाई फर्कन दिएकोमा “गहिरो प्रशंसा” व्यक्त गरेको छ।
बीबीसीले अष्ट्रेलियाली प्रसारण संस्था एबीसीलाई उद्धृत गर्दै जनाएको छ कि यी व्यक्तिहरू अष्ट्रेलियामा पूर्णरूपमा स्वतन्त्र जीवन बिताउन पाउनेछन्।
प्रधानमन्त्री अल्बानीजको नेतृत्वमा यसअघि विकिलीक्सका संस्थापक जुलियन असान्जलाई बेलायतबाट, पत्रकार चङ लेईलाई चीनबाट, र अर्थशास्त्री सीन टर्नेललाई म्यानमारको जेलबाट रिहा गराउन वार्ता गरिएको थियो।
‘बाली नाइन’ प्रकरणले इन्डोनेसियाको कठोर लागुऔषध कानुन र त्यसका कारण विदेशी नागरिकलाई हुने प्रभावलाई अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा उजागर गरेको छ।
