पोखरा, ९ पुस । बिबिसीका अनुसार अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडेनले आफ्नो कार्यकाल समाप्त हुनु केही हप्ताअघि ४० मध्ये ३७ जना संघीय मृत्युदण्डकैदमा रहेका कैदीहरूको सजाय घटाएर आजीवन कैदमा रूपान्तरण गरेका छन्। बाइडेनको यो निर्णयले राष्ट्रपति पदमा आसन्न डोनाल्ड ट्रम्पको संघीय मृत्युदण्ड विस्तार गर्ने योजनालाई चुनौती दिएको छ।
यस कदमलाई केही अधिकारकर्मी समूहले स्वागत गरे पनि रिपब्लिकन नेताहरूले तीव्र आलोचना गरेका छन्। ट्रम्पका सहयोगीले बाइडेनको निर्णयलाई अपराधीहरूको पक्षमा र पीडितहरूका परिवारविरुद्ध ठाडो अन्यायको रूपमा व्याख्या गरेका छन्।
बाइडेनको निर्णय र आलोचना
बाइडेनले मृत्युदण्ड घटाएका कैदीहरूमध्ये बस्टन म्याराथन बम आक्रमणमा दोषी ठहरिएका जोखर सार्नायेभ, पिट्सबर्गस्थित ट्री अफ लाइफ यहूदी प्रार्थना भवनमा आक्रमण गरी ११ जना हत्या गरेका रोबर्ट बोवर्स, र चार्ल्सटन चर्च आक्रमणमा ९ जना अश्वेतलाई मार्ने डिलन रुफबाहेक अरू सबैको सजाय जीवनभरको कैदमा रूपान्तरण गरेका हुन्।
राष्ट्रपति बाइडेनको यो निर्णयलाई एम्नेस्टी इन्टरनेशनलजस्ता मानव अधिकार संगठनहरूले समर्थन जनाए। तर, ट्रम्पका प्रवक्ता स्टेभन चेउङले यसलाई “पीडितहरूको परिवारप्रति अपमान” र “सबैभन्दा खराब अपराधीहरूको पक्षपोषण” भनी निन्दा गरे।
टेक्ससका रिपब्लिकन सांसद चिप रोयले यो निर्णयलाई “अन्यायपूर्ण” भन्दै सामाजिक सञ्जालमा आक्रोश व्यक्त गरे। अर्का रिपब्लिकन नेता, अर्कान्ससका सिनेटर टम कटनले भने, “जब विकल्प दिनुपर्दा बाइडेन र डेमोक्र्याटहरूले सदैव अपराधीहरूको पक्ष रोज्छन्।”
पीडित परिवारका सदस्यहरूले पनि आफ्नो असन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन्। हेथर टर्नर, जसकी आमा २०१७ को बैंक डकैतीमा मारिएकी थिइन्,ले फेसबुकमा लेखिन्, “राष्ट्रपतिले कुनै पनि बेला पीडितहरूको विचार गरेनन्। यो शक्तिको दुरुपयोग हो।”
ट्रम्पको मृत्युदण्ड विस्तारको योजना
डोनाल्ड ट्रम्पले आफ्नो दोस्रो कार्यकालमा संघीय मृत्युदण्डलाई पुनर्स्थापित गर्ने मात्र नभई बाल बलात्कार, लागुऔषध तथा मानव तस्करी र आप्रवासीद्वारा गरिने हत्या जस्ता अपराधमा पनि मृत्युदण्ड लागू गर्ने योजना व्यक्त गरेका छन्।
उनले आफ्नो २०२२ को राष्ट्रपति उम्मेदवारी घोषणाका क्रममा भनेका थिए, “यी अपराधीहरूले देशभर मृत्यु, हिंसा र अपराध फैलाएका छन्। यिनीहरूलाई मृत्युदण्ड दिनुपर्छ।”
तर ट्रम्पको योजनामा धेरै कानूनी चुनौतीहरूको सामना गर्नुपर्ने देखिएको छ। सन् २००८ मा अमेरिकी सर्वोच्च अदालतले बाल बलात्कारमा संलग्न अपराधीहरूलाई मृत्युदण्ड दिन नपाइने निर्णय गरेको थियो। यस्तो अवस्थामा, गैरहत्या अपराधहरूमा मृत्युदण्ड लागू गर्न कानूनी र संवैधानिक संशोधनको आवश्यकता पर्छ।
संघीय र राज्यस्तरीय प्रभाव
संघीय मृत्युदण्डका सम्बन्धमा ट्रम्पले आफ्नो योजनालाई अगाडि बढाउन अमेरिकी कंग्रेसको सहयोग आवश्यक पर्नेछ। यस वर्ष फ्लोरिडाका रिपब्लिकन सांसद अन्ना पौलिना लुनाले बाल यौन शोषण र मानव तस्करी जस्ता अपराधहरूमा मृत्युदण्ड लागू गर्ने दुई विधेयक संसद्मा दर्ता गरे पनि ती पास हुन सकेनन्।
ट्रम्पको समर्थकहरूले संघीय मात्र नभई राज्यस्तरीय मृत्युदण्ड कार्यान्वयनमा पनि यसको असर पर्न सक्ने अनुमान गरेका छन्। अमेरिकामा २७ राज्यहरूमा अझै मृत्युदण्ड कानूनी छ।
जनताको दृष्टिकोण
अक्टोबरमा ग्यालपले गरेको सर्वेक्षणले देखाएअनुसार, अमेरिकी जनतामा मृत्युदण्डलाई लिएर मत विभाजित छ। ५३ प्रतिशत मानिसले हत्यामा दोषी ठहरिएका अपराधीहरूको मृत्युदण्डलाई समर्थन गरे, जबकि यो संख्या एक वर्षअघि ५० प्रतिशत मात्रै थियो।
बाइडेनको निर्णय र ट्रम्पको योजना संघीय मृत्युदण्डको राजनीतिक र कानूनी मुद्दालाई फेरि चर्चाको केन्द्रमा ल्याएको छ। पीडित परिवारका भावनाबाट लिएर मानव अधिकारका सवालसम्म यो विवादले अमेरिकामा मृत्युदण्डको भविष्यबारे गम्भीर बहसलाई जन्म दिएको छ।
