पोखरा, १५ पुस । अमेरिकाका ३९औँ राष्ट्रपति जिमी कार्टरको १०० वर्षको उमेरमा आइतवार निधन भएको छ। उनी अमेरिकाको इतिहासमा सबैभन्दा लामो समयसम्म बाँचेका राष्ट्रपतिमध्ये पर्छन्। सन् १९७७ मा डेमोक्र्याटिक दलका तर्फबाट राष्ट्रपति निर्वाचित भएका कार्टरले मात्र एक कार्यकाल ह्वाइटहाउसमा बिताए। सन् १९८० मा रिपब्लिकन पार्टीका रोनाल्ड रेगनसँग पराजित भएपछि उनले राजनीतिक जीवनबाट अलग भएर सामाजिक सेवामा ध्यान दिए।
राष्ट्रपतिका रूपमा कार्टरले क्याम्प डेभिड सम्झौताको नेतृत्व गर्दै इजिप्ट र इजरेलबीच शान्ति स्थापनामा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेले। तर, उनको कार्यकाल अमेरिकी इतिहासको विवादास्पद घडीहरूमध्ये पर्छ। ‘इरान होस्टेज क्राइसिस’ र देशभित्रको कमजोर अर्थतन्त्रले उनको लोकप्रियतामा गम्भीर धक्का पुर्यायो।
कार्टर पदबाट बाहिरिएपछि पनि मानव अधिकार र सामाजिक न्यायका क्षेत्रमा क्रियाशील रहे। उनको संस्था ‘कार्टर सेन्टर’ले विश्वभर शान्ति स्थापनाका लागि महत्त्वपूर्ण योगदान दियो। नेपालमा उनले शान्ति प्रक्रियाको निरीक्षण र संविधानसभा चुनावको पर्यवेक्षणसमेत गरेका थिए। सन् २००८ र २०१३ को संविधानसभा चुनावमा उनी काठमाडौँ आएर पर्यवेक्षणमा सक्रिय थिए।
उनका छोराले उनलाई “शान्ति, मानव अधिकार, र निस्वार्थ प्रेमका प्रतीक”का रूपमा वर्णन गरेका छन्। राष्ट्रपति जो बाइडनले उनलाई “सद्भाव, गरिमा र सेवाको प्रतीक” भन्दै उच्च सम्मान व्यक्त गरे। यसैगरी, पूर्वराष्ट्रपति ओबामाले कार्टरलाई “अनुग्रह र न्यायसहितको जीवन जिउने पाठ दिने व्यक्तित्व”को रूपमा स्मरण गरे।
उनको निधनमा विश्वभरका नेताहरूले श्रद्धाञ्जलि व्यक्त गरेका छन्। यूकेका राजा चार्ल्सदेखि क्युबाका नेता मिगेल डिआज-कनेलसम्मले शान्ति र मानव अधिकारको लागि उनको समर्पणको प्रशंसा गरेका छन्।
उनको निधनले एउटा युगको अन्त्य भएको महसुस गराएको छ। बदाम कृषक परिवारबाट राष्ट्रपतिसम्मको उनको यात्रा प्रेरणादायी छ। कार्टरले देखाएको नेतृत्व, सेवा, र शालीनताले विश्वभरका मानिसहरूलाई प्रेरित गरिरहनेछ।
