बीबीसीका अनुसार, सन् २०२५ को सुरुवातले एउटा विशेष अर्थ बोकेको छ। यो वर्षले न केवल नयाँ वर्षको स्वागत गरेको छ, तर एउटा नयाँ पुस्ता—जेनरेशन बीटा—को सुरुवात पनि संकेत गर्दछ। सन् २०२५ देखि २०३९ सम्म जन्मिने बालबालिका यस पुस्ताका सदस्य हुनेछन्, जसले २२औं शताब्दीको आगमनसमेत देख्न सक्छन्।
विशेषज्ञहरूको अनुमानअनुसार, सन् २०३५ सम्ममा जेनरेशन बीटा विश्व जनसङ्ख्याको १६ प्रतिशत हिस्सा ओगट्नेछ। यस पुस्ताले प्राविधिक प्रगति, कृत्रिम बौद्धिकता (एआई), र जलवायु परिवर्तनजस्ता चुनौतीहरूको सामना गर्दै भविष्य निर्माण गर्नेछ। तर, उनीहरूको जीवनशैली र गुणहरूले अघिल्लो पुस्ताहरू—जेनरेशन अल्फा, जेनरेशन जेड, मिलेनियल्स, जेनरेशन एक्स, र बेबी बुमर—बाट फरक स्वरूप ग्रहण गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
जेनरेशन बीटा: प्रविधि र एआईको प्रभाव
जेनरेशन बीटा टेक्नोलोजी र एआईले पूर्णतया परिभाषित गरेको विश्वमा जन्मिनेछन्। वरिष्ठ मनोवैज्ञानिक डा. अरविन्द ओट्टाका अनुसार, यो पुस्ताका बालबालिका अत्यन्त शक्तिशाली एआई उपकरणहरूको साथमा हुर्कनेछन्, जसले उनीहरूको सिकाइ र मनोरञ्जनलाई व्यक्तिगत रूपमा अनुकूल बनाउनेछ। यो पुस्ताले बाल्यकालदेखि नै जटिल डिजिटल वातावरणलाई सहज रूपमा आत्मसात् गर्न सक्नेछन्।
मुंबईकी बाल मनोवैज्ञानिक र अभिभावक सल्लाहकार ऋद्धि दोषी पटेलले पनि यस कुरामा सहमति जनाउँदै जेनरेशन बीटा डिजिटल मञ्चहरूमा शिक्षादेखि मनोरञ्जन र सामाजिक सम्बन्धसम्मको विकास गर्ने बताएकी छन्। तर, यो पुस्ताको अत्यधिक प्रविधि निर्भरता निर्णय क्षमतामा समस्या ल्याउन सक्ने चेतावनी उनले दिएकी छिन्।
जलवायु परिवर्तन र सामाजिक मूल्य
जेनरेशन बीटा जलवायु परिवर्तन, जनसङ्ख्याको परिवर्तन, र द्रुत शहरीकरणजस्ता प्रमुख सामाजिक समस्याहरूसँग जुध्दै हुर्कनेछ। फ्यूचरिस्ट मार्क म्याकक्रिन्डलका अनुसार, यो पुस्ताले दिगोपनलाई प्राथमिकता दिनेछ, किनभने वातावरणीय समस्याहरू उनीहरूको प्रारम्भिक जीवनलाई प्रभावित गर्नेछन्। यसले सामाजिक मूल्यहरूमा व्यापक परिवर्तन ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
आधुनिक अभिभावकको चुनौती
जेनरेशन बीटाका अभिभावकहरू प्रायः युवा मिलेनियल्स र जेनरेशन जेडका सदस्य हुनेछन्। यी अभिभावकहरू प्रविधिलाई सहज रूपमा अँगाल्ने भए पनि, उनीहरूले आफ्ना बालबालिकामा वास्तविक र डिजिटल जीवनबीच सन्तुलन कायम गर्नुपर्ने चुनौती सामना गर्नेछन्।
तीन वर्षकी छोरीकी आमा सुरिती चक्रवर्तीले आफ्ना बच्चाहरूबीच केवल तीन वर्षको अन्तर भए तापनि पुस्तागत भिन्नता देखिने बताउँछिन्। प्रविधिको तीव्र विकासले बालबालिकाहरूलाई सामाजिक सम्बन्ध निर्माणमा चुनौती दिने उनको विश्वास छ। डा. ओट्टाले पनि सृजनशीलता, आलोचनात्मक सोच, र भावनात्मक बौद्धिकताजस्ता सीपलाई प्रोत्साहित गर्न अभिभावकहरूले विशेष ध्यान दिनुपर्ने बताउँछन्।
नयाँ पुस्ताका विशेषता र चुनौती
जेनरेशन बीटा समाजिक सञ्चार, एआई, र भर्चुअल रियलिटीको व्यापक प्रयोग गर्दै हुर्कनेछ। तर, यो पुस्ताले सामाजिक दबाब र सौन्दर्य मान्यतामा आधारित चुनौतिहरू सामना गर्नुपर्नेछ। एक बाल मनोवैज्ञानिकले उल्लेख गरे अनुसार, प्राविधिक प्रभावले छ वर्षका एक बालकले “सुन्दरता” को परिभाषा नीलो आँखा र गोरो छालामा सीमित गरेको थियो।
यस्ता समस्याहरूलाई न्यूनीकरण गर्न अभिभावकहरूले आफ्ना बालबालिकालाई आत्मसम्मान र यथार्थपरक सोचको विकासमा जोड दिनुपर्नेछ। वास्तविक संसारसँगको सम्बन्ध कायम गर्न खेलकुद, कला, र बाहिरी गतिविधिहरूको महत्त्व पनि बढाउनु पर्नेछ।
जेनरेशन बीटा र भविष्यको दृष्टिकोण
प्रत्येक पुस्ताले आफ्नो समयअनुसार विश्वलाई फरक स्वरूप दिन्छ। जेनरेशन बीटा, “आईप्याड बच्चा” वा “सेफोरा बच्चा” भनेर चिनिए पनि, उनीहरूको भविष्य कस्तो हुनेछ भन्ने प्रश्नको जवाफ समयले मात्र दिनेछ। जलवायु परिवर्तन, डिजिटल संसार, र दिगोपनलाई साथ लिएर जन्मिने यो पुस्ताले विश्वलाई नयाँ आयाम दिनसक्नेछ।
