सन् २०२४ विश्व समुदायको लागि एक अत्यन्तै कठिन वर्ष बन्यो। प्राकृतिक प्रकोप र जलवायु संकटले विश्वभरका लाखौँ मानिसहरूको जीवनमा कष्ट ल्यायो र आर्थिक क्षतिमा उल्लेखनीय वृद्धिको सामना गर्नुपर्यो। स्विस पुनर्बिमा कम्पनी ‘स्विस रे’को तथ्याङ्क अनुसार, सन् २०२४ मा विश्वभर लगभग तीन खर्ब १० अर्ब अमेरिकी डलरको आर्थिक क्षति भएको छ। यस वर्षको प्राकृतिक प्रकोपका कारण जलवायु परिवर्तनको असर झन् बढेको छ, जसले विकासशील र अविकसित देशहरूलाई बढी प्रभावित बनायो।
जलवायु संकट र तातो वर्ष
२०२४ संसारको सबैभन्दा तातो वर्षको रूपमा रेकर्डमा समावेश भएको छ। यस वर्षको तापक्रम वृद्धिले जलवायु परिवर्तनलाई नयाँ उच्चतामा पुर्याएको छ। वैज्ञानिकहरूको अनुसार, जीवाश्म इन्धनको अत्यधिक प्रयोग र मानव गतिविधिहरूले वायुमण्डलमा कार्बन डाइअक्साइडको स्तरमा उल्लेखनीय वृद्धि ल्याएको छ। यसै कारण, २०२४ को तापक्रमले पेरिस सम्झौतामा तय गरिएका सीमा पार गरेको छ, जसले जलवायु संकटलाई थप गम्भीर बनाएको छ।
प्राकृतिक प्रकोपको भयावहता
जलवायु परिवर्तनका कारण उत्पन्न हुने प्राकृतिक प्रकोपका घटनाहरू २०२४ मा विश्वभरि देखिएका छन्। भारतको केरलामा आएको पहिरो, अमेरिका र क्युबामा आएका शक्तिशाली आँधी र तुफान, दक्षिण एसियामा आएको भयानक टाइफुन यागी र फ्रान्सको मेयोट टापुमा आएका चक्रवात जस्ता प्रकोपहरूले विश्वभर जनधनको ठूलो क्षति पुर्यायो। केरलामा वायनाड जिल्लामा जुलाई ३० मा आएको ठूलो पहिरोले २०० भन्दा बढी मानिसहरूको ज्यान लियो र सयौँ घर ध्वस्त भए।
अक्टोबरमा अमेरिकाको फ्लोरिडा राज्यमा आएको मिल्टन आँधीले ६० बिलियन अमेरिकी डलरको क्षति गर्यो भने २५ जनाको मृत्यु भयो। यस्तै, सेप्टेम्बर महिनामा एसियामा आएको टाइफुन यागीले भियतनाम र अन्य दक्षिणी एसियाली मुलुकहरूमा ८०० भन्दा बढीको ज्यान लिएको छ।
गर्मी र खडेरीको प्रकोप
२०२४ को सुरुवातसँगै भारतमा आयो अत्यधिक गर्मीको प्रकोप। भारतको अधिकांश क्षेत्रहरूमा ९३ प्रतिशत चरम गर्मीका घटनाहरू देखिए। जसका कारण ३,२०० भन्दा बढी मानिसहरूको मृत्यु भयो। बांग्लादेशमा पनि चरम गर्मीको लहरले ३ करोड ३० लाख मानिसलाई प्रभावित बनायो।
यस्तै, कोलम्बियामा आएको घातक खडेरीले अमेजन बेसिनका नदीहरूको पानीको स्तरलाई ऐतिहासिक रूपमा तल ल्यायो। २०२४ ले रेकर्ड गरेको सबैभन्दा खराब खडेरीका कारण लाखौँ मानिस प्रभावित भए र पानीको अभावका कारण कृषि र माछा पालनमा ठूलो असर पर्यो।
बाढी र भूकम्प
सन् २०२४ मा ब्राजिल र चीनमा आएको बाढीले हजारौँ मानिसको जीवन तहसनहस बनायो। ब्राजिलको रियो ग्रान्डे डो सुल राज्यमा अप्रिल महिनामा आएको बाढीले २ सय जनाको मृत्यु गर्यो र १४ लाखभन्दा बढी मानिस प्रभावित भए। चीनको सान्सी प्रान्तमा जुलाईमा आएको बाढीले दर्जनौं पुलहरू भत्काइदिएको थियो र यसले ठूलो जनधनको क्षति पुर्यायो।
साथै, जनवरी १ मा जापानको उत्तरी प्रायद्वीप नोटोमा ७.७ म्याग्निच्युडको भूकम्प आएको थियो जसले २०० भन्दा बढी मानिसको ज्यान लियो र ठूलो भौतिक क्षति पुर्यायो।
प्रदूषण र स्वास्थ्य संकट
२०२४ को अक्टोबर महिनामा दिल्लीको यमुना नदीमा उत्पन्न भएको विषालु फोमले मानिसहरूको स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पुर्याएको थियो। यो प्रदूषणले नदीको पानीलाई अत्यधिक जहरीला बनाएको थियो, जसका कारण प्रदूषणको स्तर उच्च रह्यो र स्वास्थ्य संकट उत्पन्न भयो।
समग्र चित्रण
सन् २०२४ प्राकृतिक प्रकोप र जलवायु परिवर्तनका कारण एकदमै कष्टपूर्ण वर्ष बन्यो। जताततै बाढी, पहिरो, आँधी र खडेरीका कारण लाखौँ मानिस प्रभावित भए र विश्वभर ठूलो आर्थिक क्षति भयो। वैज्ञानिकहरूले पनि चेतावनी दिएका छन् कि जलवायु परिवर्तनको असर अझै बढ्न सक्ने सम्भावना छ। यद्यपि, कोप-२९ जस्ता सम्मेलनहरूले जलवायु संकटसँग जुध्नका लागि प्रगति गरिरहेका छन्, तर यसका प्रभावलाई कम गर्नका लागि अझै बढी समन्वय र कार्यान्वयन आवश्यक छ।
आशा गरिन्छ कि सन् २०२५ सबैका लागि प्रेरणाको वर्ष बन्नेछ र हामीले प्राकृतिक प्रकोप र जलवायु संकटको सामना गर्न थप प्रयासहरू हुनेछन् ।
