पोखरा, ७ माघ। संसारकै सबैभन्दा ठूलो धार्मिक भेला मानिने महाकुम्भ मेला हाल भारतको प्रयागराजमा जारी छ। गत १३ जनवरीबाट शुरू भएको यो महापर्वमा भारत लगायत संसारभरिका लाखौँ श्रद्धालु र तीर्थयात्री सहभागी भएका छन्। धार्मिक, सांस्कृतिक, र आध्यात्मिक दृष्टिकोणले महत्वपूर्ण मानिएको महाकुम्भ मेला २५ फेब्रुअरीसम्म सञ्चालन हुनेछ।
महाकुम्भ मेला चार पवित्र नदी किनारमा बारी-बारी आयोजना हुने परम्परा अनुसार यो वर्ष गंगा, यमुना र सरस्वती नदीको सङ्गमस्थल प्रयागराजमा भइरहेको छ। अन्य स्थानहरू हरिद्वार, नासिक र उज्जैनमा पनि १२-१२ वर्षको अन्तरालमा महाकुम्भ मेला आयोजना हुने गर्दछ।
यो मेला हिन्दू पौराणिक कथासँग सम्बन्धित छ। किंवदन्ती अनुसार, देवता र दानवहरूले अमृत प्राप्त गर्न समुद्र मन्थन गर्दा अमृतको कुम्भबाट केही थोपा पृथ्वीका चार स्थानमा खसेको विश्वास गरिन्छ। यी स्थानहरू पवित्र मानिएका छन्, जसले गर्दा महाकुम्भ मेलाको परम्परा प्रारम्भ भएको हो।
महाकुम्भ मेलाको मुख्य आकर्षण शाही स्नान हो, जहाँ श्रद्धालुहरूले पवित्र नदीमा डुबुल्की लगाउँछन्। यो स्नानलाई पापमोचन र मोक्ष प्राप्त गर्ने अवसरका रूपमा लिइन्छ। भक्तजनका लागि मात्र नभई यो मेला विभिन्न आध्यात्मिक नेताहरू, साधु-सन्तहरू र नागा बाबाहरूको जमघटको पनि प्रमुख केन्द्र हो।
यो पर्व आध्यात्मिक शिक्षाका लागि पनि विशेष मानिन्छ। साधुहरूले आफ्ना विशेष अभ्यास र शिक्षाहरू प्रस्तुत गर्छन्। तीर्थयात्रीहरू धार्मिक प्रवचन सुन्न, आशीर्वाद प्राप्त गर्न, र सांस्कृतिक कार्यक्रमहरूमा सहभागी हुन यहाँ ओइरिन्छन्। सांस्कृतिक विविधताको प्रदर्शन र आध्यात्मिक आस्थाको आदानप्रदानले महाकुम्भ मेलालाई थप विशेष बनाएको छ।
प्रत्येक १२ वर्षमा चक्रीय रूपमा आयोजना हुने यो मेलाका मिति ज्योतिषीय गणनाका आधारमा तय गरिन्छ। मेलामा भाग लिन आउने तीर्थयात्रीहरूको संख्या लाखौँमा पुग्छ, जसले यसलाई धार्मिक पर्व मात्र नभई विश्वकै सबैभन्दा ठूलो धार्मिक भेलाको रूपमा स्थापित गरेको छ।
महाकुम्भ मेला, आस्थाको महासागर र आध्यात्मिकताको संगमका रूपमा, धार्मिक र सांस्कृतिक परम्पराको एउटा अनुपम उदाहरण हो।
