पोखरा, ७ फागुन। प्रजातन्त्र दिवसको पूर्वसन्ध्यामा बृहत् नागरिक आन्दोलनका अगुवाहरूले नेपालमा शक्तिशाली नागरिक जागरण आवश्यक भएको बताएका छन्। मंगलबार काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा लेखक खगेन्द्र संग्रौला, राजनीतिशास्त्री कृष्ण खनाल, अभियन्ता रामजी राम, पहिचान अभियन्ता निरन्ती तुम्वापोलगायतका नागरिक अगुवाहरूले नेताहरूको व्यक्तिवादी प्रवृत्तिका कारण देशको लोकतान्त्रिक व्यवस्था धरापमा परेको भन्दै नागरिक सचेतना अभियानलाई सशक्त बनाउने उद्घोष गरे।
लेखक संग्रौलाले नागरिक आन्दोलन कुनै विशेष नेताविरुद्ध नभएर सम्पूर्ण नेताराजविरुद्ध केन्द्रित रहेको बताए। उनले राजनीतिक दलहरूले जनताका आकांक्षालाई उपेक्षा गरेको भन्दै अबको आन्दोलनले नेताहरूलाई होइन, नेताराजको प्रवृत्तिलाई उखेलेर फाल्नुपर्ने धारणा राखे। राजनीतिशास्त्री खनालले दलहरूको आन्तरिक संरचनामा पारदर्शिता नहुँदा लोकतान्त्रिक मूल्यहरू कमजोर बन्दै गएको बताए।
बृहत् नागरिक आन्दोलनका अगुवाहरूले संविधान निर्माण र संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र स्थापनापछि पनि दलहरूले लोकतान्त्रिक संस्कारलाई आत्मसात् गर्न नसकेको गुनासो गरेका छन्। उनीहरूको भनाइमा, दलहरू नागरिक हितभन्दा सत्ता समीकरणमा केन्द्रित भइरहेकाले लोकतान्त्रिक संस्थाहरू कमजोर बनेका छन्। उनीहरूले नेताहरूको असंवेदनशीलताको उदाहरण दिँदै दलहरूभित्रको गुटबन्दी, भ्रष्टाचार, आर्थिक अपचलन, र दलीय भागबन्डाको प्रवृत्तिलाई निरुत्साहित गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याए।
कार्यक्रममा सञ्जीव उप्रेतीले चैतदेखि नागरिक आन्दोलनलाई तीव्रता दिने घोषणा गरे। उनका अनुसार, फागुन महिनाभर नागरिक समूहहरूसँग छलफल गरिनेछ भने चैतमा देशव्यापी रूपमा आन्दोलन सञ्चालन गरिनेछ। उनले यस अभियानलाई सशक्त बनाउन नागरिक समाजका सबै तह र तप्काबाट ऐक्यबद्धता आवश्यक रहेको बताए।
बृहत् नागरिक आन्दोलनले दलहरूको अपारदर्शिता, सत्ता लिप्सा, र गैरजवाफदेही राजनीतिक संस्कार अन्त्यका लागि राजनीतिक सुधारका माग अघि सारेको छ। तिनमा दलहरूको आन्तरिक लोकतन्त्र बलियो बनाउने, उम्मेदवार चयनमा पारदर्शिता ल्याउने, निर्वाचन प्रणाली सुधार गर्ने, र राज्यका महत्त्वपूर्ण निकायहरूलाई दलीयकरणमुक्त बनाउने विषय समेटिएको छ।
आन्दोलनका अगुवाहरूले नेताहरूको स्वेच्छाचारी प्रवृत्ति र कानुनीराजको अभावले गर्दा भ्रष्टाचार मौलाएको र आम नागरिकहरू निराश भएको तर्क गरे। उनीहरूले नेताहरूको जथाभावी सत्ता चलाउने प्रवृत्ति हटाउन अबको आन्दोलन नागरिक जागरणको बलमा अघि बढ्ने दाबी गरे।
काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा वक्ताहरूले नेपालको लोकतान्त्रिक भविष्य सुरक्षित राख्न सचेत नागरिकहरूले नै निर्णायक भूमिका खेल्नुपर्ने बताए। उनीहरूले जनताको आवाज बुलन्द बनाउन स्वतन्त्र नागरिक समूहहरू, पेशागत संघसंस्था, तथा विभिन्न क्षेत्रका अगुवाहरूबीच सहकार्य अपरिहार्य रहेको उल्लेख गरे।
देशलाई सही मार्गमा लैजानका लागि दलहरूलाई जवाफदेही बनाउन, नागरिक अधिकारहरूलाई सुदृढ गर्न, र नेताराजको अन्त्य गर्न आन्दोलनले दबाब दिने बताइएको छ। नागरिक आन्दोलनले आगामी निर्वाचनअघि नै राजनीतिक सुधार सुनिश्चित गर्नुपर्नेमा जोड दिएको छ। आन्दोलनका अगुवाहरूले लोकतान्त्रिक अभ्यासलाई थप सबल बनाउँदै भ्रष्टाचारमुक्त प्रशासनका लागि नागरिक समाज सक्रिय हुनुपर्नेमा विशेष जोड दिएका छन्।
