२९ मंसिर, पोखरा। सिरियाली राष्ट्रपति बशर अल-असदको २४ वर्षे सत्ताको अन्त्य र उनको परिवारको ५० वर्ष लामो शासनकालको समाप्ति आइतबारपछि पुष्टि भएको छ। विद्रोही समूह हयात तहरीर-अल-शाम (एचटीएस) नेतृत्वमा गठन भएको संक्रमणकालीन सरकारले अब देशको नयाँ राजनीतिक युगको नेतृत्व गर्ने देखिन्छ।
बशर अल-असद, जो सन् २००० मा आफ्ना पिताको स्थान लिएर राष्ट्रपति बनेका थिए, अहिले रूसमा शरण लिएर बसेका छन्। असद परिवारको आगामी भविष्य अनिश्चित छ। उनलाई रूसले मानवीय आधारमा शरण दिएको छ, तर यसबारे रूसी अधिकारीहरूले आधिकारिक रूपमा केही टिप्पणी गरेका छैनन्। क्रेमलिनका प्रवक्ताद्वारा सोमबार सोधिएको प्रश्नमा “यो निर्णय राष्ट्रप्रमुखको स्वीकृतिबिना हुन सक्दैन” भन्ने मात्र भनिएको थियो।
रूसमा असद परिवारको पहुँच र सम्पत्ति
सिरियाली गृहयुद्धको समयमा रूसले बशर अल-असदलाई समर्थन गर्दै २०१५ मा सैन्य अभियान सुरु गरेको थियो, जसले सरकारको पक्षमा युद्धको दिशा परिवर्तन गर्यो। तर, युक्रेन युद्धमा व्यस्त रूस विद्रोहीहरूको चाँडो आक्रमण रोक्न असफल रह्यो।
बिबिसीका अनुसार, असद परिवारको रूससँग बलियो सम्बन्ध छ। सन् २०१९ मा गरिएको एक अनुसन्धानले असद परिवारले मास्कोमा १८ विलासी अपार्टमेन्ट किनेको खुलासा गरेको थियो। यसैबीच, बशरका जेठा छोरा हाफिज हाल मास्कोमा विद्यावारिधि (पीएचडी) गर्दैछन्।
बशर अल-असदकी पत्नी अस्मा अल-असद, जो ब्रिटिश-सिरियाली नागरिक हुन्, पनि हाल मास्कोमै छन्। उनलाई बेलायत फर्किन सक्ने कानुनी आधार भए पनि उनका पिता डा. फावाज अल-अख्रासमाथि अमेरिकाले प्रतिबन्ध लगाएकाले परिवार मास्कोमा नै बस्न चाहिरहेको देखिन्छ।
परिवारको सम्पत्ति र शक्ति
असद परिवारको सम्पत्तिको अनुमानित मूल्य एकदेखि दुई अर्ब अमेरिकी डलरबीच रहेको छ। बिबिसीका अनुसार, परिवारले आफ्ना सम्पत्तिहरू विभिन्न विदेशी खाताहरू, रियल स्टेट पोर्टफोलियो र अफशोर कर आश्रयहरूमा लुकाएको छ।
अस्मा अल-असदलाई सिरियाली अर्थतन्त्रसँग सम्बन्धित महत्त्वपूर्ण निर्णयमा संलग्न मानिन्छ। उनले सिरिया ट्रस्ट फर डेभलपमेन्टमार्फत विदेशी सहायता व्यवस्थापन गर्दै ठूलो प्रभाव जमाएकी छन्। २०२० मा, अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले अस्मालाई युद्धबाट नाफा कमाउने सबैभन्दा कुख्यात व्यक्तिहरूमध्ये एकको रूपमा आरोप लगाएको थियो।
अपराधको छानबिन र संभावित अभियोजन
असद शासनको पतनसँगै, एम्नेष्टी इन्टरनेशनलले सिरियामा भएको युद्ध अपराध र मानवअधिकार उल्लङ्घनको छानबिन गर्न आग्रह गरेको छ। सिरियाली विद्रोही सरकारका प्रमुख अबु मोहम्मद अल-जोलेनीले राजनीतिक बन्दीहरूलाई यातना दिएको ठहर हुने असद शासनका उच्च अधिकारीहरूको नाम सार्वजनिक गर्ने प्रतिवद्धता जनाएका छन्।
युरोपेली देशहरूले पनि असदलाई युद्ध अपराधमा अभियोजन गर्ने प्रयास गरिरहेका छन्। फ्रान्सका अनुसन्धान न्यायाधीशहरूले २०१३ को रासायनिक हमलामा उनको संलग्नताबारे पक्राउ पूर्जी जारी गरेका छन्। तर, रूसले आफ्ना नागरिकहरूलाई प्रत्यार्पण नगर्ने कानुन रहेकोले असदलाई सिरिया वा अन्य देशमा अदालतमा तान्न मुस्किल छ।
सिरियाली राजनीतिमा नयाँ अध्याय
बशर अल-असदको पतनले सिरियामा नयाँ युगको सुरुवात गरेको छ। विद्रोही सरकार र अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले यो संक्रमणकालीन समयमा न्याय र स्थायित्व कायम गर्न सक्नेछन् या सक्दैनन् भन्ने अहिले सबैको चासोको विषय बनेको छ।
