पोखरा, ४ पुस । सिरियाको उत्तरपश्चिमी कुना इडलिब, जुन लामो समयसम्म सरकारविरोधी पक्षको नियन्त्रणमा रहेको क्षेत्र थियो, अब देशको राजनीतिक र सैन्य इतिहासमा नयाँ अध्यायको रूपमा उभिएको छ। इडलिबबाट सुरु भएको विद्रोही समूह हायत तहरिर अल-शाम (एचटिएस) ले हालैको विस्मयकारी आक्रमणपछि बशर अल-असदको शासन समाप्त गर्दै सिरियाको नयाँ युगको घोषणा गरेको बिबिसीले जनाएको छ।
इडलिब सहरको केन्द्रमा विपक्षी झन्डाहरू सार्वजनिक चोकहरूमा फरफराइरहेका छन्। पुराना भवनहरूको भग्नावशेषले युद्धको त्रासदीलाई सम्झाइरहे पनि नयाँ खोलिएका पसलहरू, पुनर्निर्माण गरिएका घरहरू र व्यवस्थित सडकहरूले जीवनमा सुधारको संकेत दिएका छन्।
एचटिएस, जसको उत्पत्ति अल-कायदाबाट भएको मानिन्छ, पछिल्ला वर्षहरूमा आफूलाई राष्ट्रवादी शक्तिका रूपमा पुनःस्थापित गर्दै आएको छ। यद्यपि यो समूह अमेरिकालगायत संयुक्त राष्ट्रसंघ, बेलायत र टर्कीद्वारा अझै “आतङ्ककारी संगठन” को सूचीमा परेको छ।
असदपछिको इडलिबमा स्थायित्व
२०१७ मा इडलिबको नियन्त्रण लिएपछि एचटिएसले यस क्षेत्रलाई स्थायित्वतर्फ उन्मुख गरेको छ। यसले पानी र विद्युत् वितरण, फोहोर व्यवस्थापन र सडक मर्मतजस्ता सार्वजनिक सेवा सञ्चालन गर्दै आएको छ। स्थानीय व्यवसाय, किसान र टर्कीको सिमानाबाट उठाइने करबाट यसको प्रशासन र सैन्य अभियानहरू सञ्चालन गरिन्छ।
“असदको शासनमा इडलिबलाई सधैं उपेक्षित सहरका रूपमा हेर्ने गरिन्थ्यो,” डा. हम्जा अलमोरावेहले भने। उनले इडलिबमा पछिल्ला सात वर्षमा स्वास्थ्य क्षेत्रमा ठूलो सुधार भएको उल्लेख गरे।
एचटिएसको नरम रणनीति र आलोचना
एचटिएसले आफ्नो छविमा सुधार ल्याउन केही सामाजिक नियमहरू खुकुलो पारेको छ। महिलाका लागि पोसाकसम्बन्धी कडा नियम र विद्यालयमा सङ्गीतमाथि लगाइएको प्रतिबन्ध हटाइएको छ। यद्यपि, केही व्यक्तिहरूले यसलाई अधिनायकवादी शैलीको शासकीय अभ्यास भन्दै आलोचना पनि गरेका छन्।
इडलिबका एक स्थानीय नागरिक फवाद सैयदिस्साले भने, “यो पूर्ण प्रजातन्त्र होइन तर स्वतन्त्रता छ।” उनले पछिल्ला वर्षहरूमा एचटिएसले आफ्नो शैलीमा सुधार गरेको र परिवर्तनको प्रयास गरिरहेको बताए।
संयुक्त सिरिया र अल्पसङ्ख्यकका चिन्ता
सिरियाका अन्य क्षेत्रहरूमा एचटिएसको शासन कसरी लागू हुनेछ भन्नेबारे स्थानीयहरू अनिश्चित छन्। सिरिया विविध धार्मिक र जातीय समूहहरूको देश भएकाले असद शासनको दशकौंको दमनपछि न्याय र सुरक्षा खोज्ने जनताको आकांक्षा बलियो छ।
क्रिश्चियन गाउँ कुनियाहमा, असदको पतनको उत्सव स्वरूप झन्डै एक दशकपछि पहिलो पटक चर्चको घण्टी बजाइएको थियो। स्थानीय धर्मगुरु फादि अजारले एचटिएसले क्रिश्चियन समुदायलाई आफ्नो सम्पत्ति फिर्ता लिन र धार्मिक स्वतन्त्रता पुनःप्राप्त गर्न मद्दत गरेको बताए। तर, उनले यो परिवर्तनलाई पूर्ण रूपमा विश्वास गर्ने आधार नरहेको बताएका छन्।
भविष्यप्रतिको अनिश्चितता
एचटिएसको नेतृत्वमा रहेको प्रशासन, जसलाई उद्धार सरकार भनिन्छ,ले सिरियाको एकताका लागि प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दै आएको छ। तर, केही विशेषज्ञहरूले यसले विरोधी समूहलाई आफ्नो पक्षमा तान्दै, चरमपन्थीहरूलाई लक्षित गर्दै, सत्ता बलियो बनाउने प्रयास गरेको बताएका छन्।
“एउटा अधिनायकवादी शासनको पुनरावृत्ति हुन हामी स्वीकार्दैनौं,” सैयदिस्साले भने। उनका अनुसार सिरियाली जनताले स्वतन्त्रता प्राप्त गरेको महसुस गरेका छन् र नयाँ अधिनायकवादी शासनलाई अस्वीकार गर्ने क्षमता राख्छन्।
यस परिवर्तनले सिरियाको भविष्यमा नयाँ सम्भावना र चुनौतीहरू एकसाथ ल्याएको छ। यद्यपि, असद शासनको समाप्ति पछिको उत्सवले अब देशको विविधता र न्यायको मागका बीच सन्तुलनको परीक्षण गर्दैछ।
