काठमाडौं, पुस १४ – नेपालको न्यायिक क्षेत्रका एक तेजिला व्यक्तित्व, पूर्वन्यायाधीश प्रकाश वस्तीको शुक्रवार राति हृदयघातका कारण निधन भएको छ। उनलाई राति उपचारका लागि नर्भिक अस्पताल लगिएको थियो, तर डाक्टरहरूले मृत घोषणा गरे। न्यायिक, कानुनी र मानवअधिकारका क्षेत्रमा उल्लेखनीय योगदान दिएका वस्ती ७१ वर्षका थिए।
गोरखाको खोप्लाङमा २०१० सालमा जन्मिएका वस्तीले २०३३ सालमा कानुन अध्ययन पूरा गरी वकालत सुरु गरेका थिए। न्यायिक क्षेत्रमा वकालत, अध्यापन, र कानुनी अनुसन्धानका क्षेत्रमा उनले महत्वपूर्ण भूमिका निभाएका थिए। पोखरा पृथ्वीनारायण क्याम्पस र नेपाल ल क्याम्पसमा लामो समय अध्यापन गराउँदै न्यायाधीश, कानुनी सल्लाहकार र मानवअधिकार आयोगमा सदस्यका रूपमा समेत क्रियाशील वस्तीको योगदान नेपालको कानुनी इतिहासमा अमूल्य छ।
२०५७ देखि २०६३ सालसम्म अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगको कानुनी सल्लाहकारका रूपमा उनले भ्रष्टाचार विरुद्धका कानुनी सुधार र अभियोजन प्रणालीलाई सबल बनाउन योगदान गरे। यसै क्रममा उनी धेरै प्रभावशाली राजनीतिज्ञहरूको निगरानीमा परेका थिए। उनका सहकर्मी र सहयोगीहरूका अनुसार, उनले न्यायालयमा मुद्दाहरूको तयारी र प्रमाण संकलनमा गहिरो ध्यान दिने गरेका थिए।
२०६५ सालमा सर्वोच्च अदालतका अस्थायी न्यायाधीश बनेका वस्तीलाई न्यायालयको विवादास्पद राजनीतिले चपेटामा पारेको थियो। प्रधानन्यायाधीश बन्न सक्ने सम्भावना हुँदाहुँदै पनि उनले न्यायालयमा विद्यमान विकृति र विसंगतिविरुद्ध स्पष्ट आवाज उठाउने अडान राखेका कारण लामो समय न्यायालयमा टिक्न सकेनन्।
उनको लेखन र अनुसन्धान क्षेत्रप्रतिको लगाव गहिरो थियो। उनले आफ्नो जीवनकालमा करिब तीन सयभन्दा बढी कानुनी लेख र कार्यपत्र प्रकाशित गरे। करिब एक दर्जन कानुनी पुस्तकका लेखक वस्तीले पछिल्लो समयमा न्यायालयसँग सम्बन्धित ऐतिहासिक दस्तावेजहरूको संग्रह र अध्ययनलाई आफ्नो प्राथमिकतामा राखेका थिए।
सर्वोच्च अदालत बार एशोसिएसनका अध्यक्ष प्रकाशनमानसिंह राउतको नेतृत्वमा बनेको समितिमा सदस्य रहेका वस्तीले अदालतमा व्याप्त विकृति र बिचौलियाहरूको भूमिका सम्बन्धमा विस्तृत प्रतिवेदन दिएका थिए। यही प्रतिवेदनले ‘बिचौलिया’ शब्दलाई न्यायपालिकाको सन्दर्भमा लोकप्रिय बनाएको थियो।
पूर्वप्रधानन्यायाधीश सुशीला कार्कीका अनुसार वस्ती गहन अध्ययनशील र न्यायिक इतिहास उत्खननमा रुचि राख्ने व्यक्ति थिए। उनको निधनले नेपालको न्यायिक क्षेत्रमा एक अमूल्य धरोहर गुमेको छ।
वस्तीका परिवारमा श्रीमती, तीन छोरी र एक छोरा रहेका छन्। उनका छोराको अमेरिका भ्रमणपछि मात्र उनको अन्त्येष्टि गरिनेछ। न्यायिक क्षेत्रका धेरै व्यक्तिहरूले उनको निधनप्रति दुःख व्यक्त गर्दै उनलाई न्यायिक सुधारको एक प्रेरणादायी व्यक्तित्वका रूपमा स्मरण गरेका छन्।
