खेलकुद, स्वास्थ्य, साहित्य, कूटनीति, पर्यटन, प्रविधि लगायत विभिन्न क्षेत्रमा भएका नवीनतम गतिविधिहरूले राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा चर्चा पाएका छन्। यी घटनाक्रमले समाजका विभिन्न आयामहरूलाई उजागर गर्नुका साथै विकास र परिवर्तनका नयाँ सम्भावनाहरूलाई पनि दर्शाउँछन्।
फुटबल जगतमा स्पेन तथा म्यानचेस्टर सिटीका मिडफिल्डर रोड्रीले बालोन डी’ ओर अवार्ड–२०२४ जितेर इतिहास रचेका छन्। उनी सन् १९६० पछि यो प्रतिष्ठित अवार्ड जित्ने पहिलो स्पेनिस खेलाडी हुन्। महिलातर्फ बार्सिलोनाकी स्पेनिस मिडफिल्डर आइटाना बोनमटीले लगातार दोस्रो पटक यो अवार्ड हात पारेकी छिन्। यसैगरी, रियल म्याड्रिड वर्षको उत्कृष्ट क्लब घोषित भएको छ भने कार्लो एन्सेलोट्टी उत्कृष्ट प्रशिक्षक चुनिएका छन्। अन्य विधामा लामिन यामलले कोपा ट्रफी, इमिलियानो मार्टिनेजले लिभ यासिन ट्रफी तथा हेरी केन र केलियन एमबाप्पेले संयुक्त रूपमा गर्ड मुलर ट्रफी प्राप्त गरेका छन्।
स्वास्थ्य क्षेत्रमा सरकारले १४ वर्षमुनिका बालबालिकाको क्यान्सर उपचार निःशुल्क गर्ने महत्त्वपूर्ण निर्णय गरेको छ। विसं २०८१ कात्तिक ११ गते गरिएको यो निर्णय अनुसार कान्ति बाल अस्पताल, भक्तपुर क्यान्सर अस्पताल र बिपी कोइराला मेमोरियल क्यान्सर अस्पताल, भरतपुरमा क्यान्सरको उपचार सेवा निःशुल्क उपलब्ध हुनेछ। नेपालमा हरेक वर्ष करिब १५ सय बालबालिकामा क्यान्सर देखिने गरेको तथ्याङ्क छ। यो निर्णयले विपन्न परिवारका बालबालिकाको उपचारमा ठूलो राहत पुग्ने विश्वास गरिएको छ।
खेलकुदकै अर्को खबर अनुसार, सातौँ साफ महिला च्याम्पियनसिप, २०२४ को उपाधि बङ्गलादेशले जितेको छ। बङ्गलादेशले घरेलु टोली नेपाललाई २–१ को गोल अन्तरले पराजित गर्दै लगातार दोस्रो पटक उपाधि रक्षा गरेको हो। सन् २०२२ मा दशरथ रङ्गशालामा भएको फाइनलमा पनि बङ्गलादेशले नेपाललाई हराएको थियो।
संस्कृति र परम्पराको कुरा गर्दा, माझी जातिले पितृको सम्झनामा पितरा पर्व मनाउने गर्दछ। यो पर्व प्रत्येक वर्ष विजया दशमी र भाइटीकाको भोलिपल्ट मनाइन्छ। परिवारमा कसैको मृत्यु भएमा त्यस वर्षको दसैँ र भाइटीकाको भोलिपल्ट यो पर्व विशेष रूपमा मनाइन्छ।
साहित्य क्षेत्रमा भाषाविद् मुकुन्दशरण उपाध्यायलाई शुक्ला साहित्य पुरस्कार, २०८१ प्रदान गरिएको छ। उनलाई रु. ५५,५५५।– राशिको यो पुरस्कार प्रदान गरिएको हो।
अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा भारत अन्तर्राष्ट्रिय सौर्य गठबन्धन (आइएसए) को अध्यक्षमा चयन भएको छ। भारत सन् २०२४–२०२६ सम्मको अवधिका लागि अध्यक्ष बनेको हो भने फ्रान्स सह–अध्यक्ष चुनिएको छ। विश्वभर ऊर्जा पहुँच बढाउन र ऊर्जा विकासलाई निर्देशित गर्ने उद्देश्यले आइएसएको सम्मेलन आयोजना भएको थियो।
नेपालका हिमालहरू विभिन्न उपनामले चिनिन्छन्। माछापुच्छ्रे हिमाललाई कुमारी हिमाल भनिन्छ भने सगरमाथालाई १५ औँ चुली र तेस्रो ध्रुव, मनास्लुलाई किलर माउन्टेन, आमदब्लमलाई लेडिज पिक, कन्चनजङ्घालाई नेपाल हिमाल, धौलागिरीलाई सेतो हिमाल र गौरीशङ्करलाई पाथिभरा हिमालका रूपमा चिनिन्छ।
नेपालको राजनीतिक इतिहासमा २०६२/६३ सालको जनआन्दोलनलाई अप्रिल क्रान्तिका नामले चिनिन्छ। यस आन्दोलनले नेपालको राजनीतिक परिदृश्यमा महत्त्वपूर्ण परिवर्तन ल्याएको थियो। इतिहासकै अर्को प्रसङ्गमा श्री ५ सुरेन्द्रलाई सन्की राजा र श्री ५ राजेन्द्रलाई अयोग्य राजाका रूपमा चिनिन्छ।
पर्यटन क्षेत्रमा थाइ–एयर एसियाले बैङ्कक–भैरहवा–बैङ्कक उडान विसं २०८१ कात्तिक १८ बाट सुरु गरेको छ। यसले नेपालको पर्यटन प्रवर्द्धनमा थप टेवा पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
साहित्यकै अर्को पाटोमा प्रकाश थाम्सुहाङलाई दुई लाख रुपियाँ राशिको विमल कृति पुरस्कार–२०८० प्रदान गरिएको छ। उनको निबन्ध सङ्ग्रह ‘शब्दथुम’ ले यो पुरस्कार प्राप्त गरेको हो। ‘शब्दथुम’ मा पूर्वेली पहिचानको रैथाने संस्कृति र जीवनशैलीलाई निबन्धको मुख्य विषय बनाइएको छ।
भूमि समस्या समाधानका लागि सरकारले विसं २०८१ कात्तिक १३ मा हरिप्रसाद रिजालको अध्यक्षतामा आयोग गठन गरेको छ।
हाल काठमाडौँ जिल्ला ८९.२३ प्रतिशत साक्षरताका साथ सर्वाधिक साक्षरता भएको जिल्ला बनेको छ। राष्ट्रिय पर्यटन रणनीतिक योजनाको अवधि सन् २०१६–२०२५ रहेको छ। सरकारले कर्णाली प्रदेशबाट क्षयरोग मुक्त नेपाल अभियानको सुरुवात गरेको छ। संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय लागुऔषधसम्बन्धी आयोगले सन् २०२० डिसेम्बर २ मा गाँजालाई हानिकारक लागुऔषधको सूचीबाट हटाएको थियो।
काभ्रेपलान्चोकको रोशी गाउँपालिकामा बाहुबली झरनाको नामले चिनिने तीनधारे झरना अवस्थित छ। भक्तपुरमा बिस्केट जात्रा र महाकाली नाच नाचिने गरिन्छ। विश्व आर्थिक मञ्चद्वारा ‘ग्लोबल सेन्टर फर साइवर सेक्युरिटी’ को स्थापना सन् २०१८ जनवरी २६ मा गरिएको थियो भने चलचित्र क्षेत्रमा बक्स अफिस प्रणाली विसं २०७५ साउन १ देखि लागु भएको हो। आयुर्वेद अथर्ववेदको उपवेद हो। नेपाल पन्छी संरक्षण सङ्घले नेपालमा पाइने चराको गणनाका लागि ‘छिमेकी चरा’ नामक एप प्रयोगमा ल्याएको छ। सामान्यतया ओजोन तह वायुमण्डलको २५–४० किमी उचाइमा रहेको हुन्छ। नेपाली टोलीले सन् २०२१ जनवरी १६ मा हिउँदे याममा पहिलो पटक माउन्ट के टु को सफल आरोहण गरी कीर्तिमान कायम गरेको थियो। नेपाल सरकारले ‘सञ्चार र सूचना प्रविधिको टेवा, हातहातमै सरकारी सेवा’ भन्ने नाराका साथ ‘नागरिक एप’ को शुभारम्भ विसं २०७७ माघ २ गते गरेको थियो।
यी विविध घटनाक्रमले नेपालको सामाजिक, आर्थिक, सांस्कृतिक र राजनीतिक क्षेत्रमा भइरहेका परिवर्तन र विकासलाई दर्शाउँछन्।
