पोखरा, २५ पुस । अमेरिकी अन्तरिक्ष एजेन्सी नासा मङ्गल ग्रहका नमूनाहरू पृथ्वीमा ल्याउने योजनामा रहेको छ। यी नमूनाहरू मङ्गल ग्रहको इतिहास र सम्भवतः जीवनका बारेमा महत्त्वपूर्ण जानकारी प्रदान गर्न सक्नेछन्। नासाको पर्सिभियरेन्स रोभरले मङ्गलको चट्टान र माटोका नमूनाहरू सङ्कलन गरिरहेको छ। तर, यी नमूनाहरू पृथ्वीमा ल्याउनको लागि निर्णय गर्न अझै १८ महिना लाग्ने बताइएको छ।
नासा र युरोपियन स्पेस एजेन्सी (ईएसए) मिलेर मङ्गल नमूना फिर्ता अभियान (Mars Sample Return – MSR) चलाइरहेका छन्, जसको अनुमानित कुल लागत ३ अर्ब डलर थियो। तर, तीन वर्षपछि यो लागत बढेर ८ अर्बदेखि ११ अर्ब डलरसम्म पुग्ने अनुमान गरिएको छ। यस अभियानका नमूनाहरू सम्भवतः २०४० भन्दा पहिले पृथ्वीमा आउने सम्भावना निकै न्यून छ।
नासाले यो चुनौती स्वीकार गरेको छ र यस समस्याको समाधानका लागि नयाँ रणनीतिहरू अपनाउन थालेको छ। अप्रिल २०२४ मा नासाका प्रमुख बिल नेल्सनले एमएसआर रणनीतिमा सुधारको घोषणा गरेका थिए। यसका लागि नासा अनुसन्धान केन्द्र, निजी उद्योग र शैक्षिक संस्थाबाट नवीन विचारहरू खोज्दैछ।
नासाले हालसम्म ११ वटा प्रस्तावहरूलाई थप विकासका लागि छनोट गरेको छ। यी प्रस्तावहरूमा दुई मुख्य संरचनामा केन्द्रित गरिएको छ, जसमा मङ्गलमा हार्डवेयर कसरी राख्ने भन्ने विषयमा भिन्नता प्रस्तुत गरिएको छ। पहिलो विकल्पमा “स्काइ क्रेन” प्रणाली प्रयोग गरिनेछ, जसले पर्सिभियरेन्स र क्युरियोसिटी रोभरलाई मङ्गलमा अवतरण गराएको थियो। दोस्रो विकल्पमा निजी उद्योगको सहयोगमा अवतरण प्रणालीको विकास गरिनेछ।
नासाका अनुसार, स्काइ क्रेन प्रणाली प्रयोग गर्दा एमएसआरको लागत ६.६ अर्बदेखि ७.७ अर्ब डलरसम्म पुग्नेछ भने व्यावसायिक विकल्पले लागत कम गर्दै ५.८ अर्बदेखि ७.१ अर्ब डलरसम्म हुनेछ। यी विकल्पहरू पूर्व योजना भन्दा सरल र सस्तो हुने अपेक्षा गरिएको छ।
नासाका अधिकारीहरूका अनुसार, यदि कंग्रेसले आवश्यक कोष उपलब्ध गराए भने, नमूनाहरू २०३५ सम्म पृथ्वीमा ल्याउन सकिनेछन्। यसका लागि आगामी प्रत्येक वर्ष ३०० मिलियन डलरको आवश्यकता पर्नेछ।
नासा अब मङ्गल ग्रहको सतहमा एक ल्यान्डर र मार्स एसेन्ट भेइकल (एमएभी) रकेट राख्ने योजना बनाइरहेको छ। यस प्रणालीले पर्सिभियरेन्स रोभरबाट सङ्कलन गरिएका नमूनाहरू पृथ्वीमा ल्याउने प्रक्रिया पूरा गर्नेछ।
नासा दुवै अवतरण विकल्पहरूको लागि इन्जिनियरिङ कार्य गर्दैछ र २०२६ सम्म निर्णय गर्नको लागि तयारी गरिरहेको छ। युरोपियन रिटर्न अर्बिटर २०३० भन्दा पहिले प्रक्षेपण गर्न असमर्थ हुनेछ र ल्यान्डर/एमएभी २०३१ भन्दा पहिले प्रक्षेपण गर्न नसकिने बताइएको छ।
नासाले भविष्यमा मङ्गल ग्रहका नमूनाहरू पृथ्वीमा ल्याउने पहिलो प्रयास गर्न लागेको छ भने, चीनले २०२८ मा आफ्ना नमूना फिर्ता प्रयास सुरु गर्ने योजना बनाएको छ, जसले २०३१ सम्म नमूनाहरू पृथ्वीमा ल्याउन सक्नेछ।
