पोखरा, १९ मंसिर। हाम्रो पैतालामुनि लगभग असीमित ऊर्जा स्रोत रहेको छ, तर यसलाई प्रयोग गर्नको लागि भने हामीलाई गहिरो खनाइ गर्न आवश्यक छ। विश्वका केही स्थानहरूमा भुइँको सतह नजिकै थर्मल उर्जा उपलब्ध छ भने अन्य स्थानहरूमा यो ऊर्जा उपयोग गर्न गहिरो खनाइ गर्नुपर्ने हुन्छ। चुनौती भनेको यति गहिरो पुग्न सक्नु हो।
आइसल्यान्ड जस्ता स्थानहरूमा उर्जा प्राप्त गर्न असजिलो छैन। यहाँ २०० भन्दा बढी ज्वालामुखी र प्राकृतिक तातो पानीका श्रोतहरू छन्। आइसल्यान्डले आफ्नो ८५% घरहरूलाई थर्मल ऊर्जा मार्फत तताउने गरेको छ भने यहाँको २५% विद्युत पनि भूगर्भीय ऊर्जा प्रयोग गरेर उत्पादन गरिन्छ।
तर, पृथ्वीको जडिबुटी, यसको पिघ्लिएको केन्द्रबाट निरन्तर निस्कने तापले यो ऊर्जा एक असीमित र हरित स्रोतको रूपमा प्रस्तुत गर्दछ। पृथ्वीको तापक्रमको विकिरणलाई लिने उपाय पत्ता लागेमा, यो ऊर्जाको ठूलो भाग वैश्विक ऊर्जाको आवश्यकता पूरा गर्न पर्याप्त हुनेछ।
हाल, पृथ्वीको गहिराइमा ऊर्जा शोषण गर्नका लागि भईरहेको प्रयासहरूको संख्या बढ्दै गएको छ, तर यसको लागि गहिरो खनाइ गर्नु आवश्यक छ। अहिले विश्वभर ३२ देशमा मात्र भूगर्भीय ऊर्जा उत्पादन सयन्त्रहरू क्रियाशील छन्। यस क्रममा, प्रति वर्ष ९७ टेरावाट घण्टा (TWh) ऊर्जा उत्पादित हुँदै छ।
यो ठूलो चुनौती हो भने, केहि स्थानहरूमा अझै थर्मल ऊर्जा थप गहिरो खनाइ बिना पहुँच गर्न सम्भव छैन। अधिकांश स्थानमा, पृथ्वीको सतहबाट एक किलोमिटर गहिरो खनाइ गर्दा तापक्रम औसत २५ देखि ३० डिग्री सेल्सियसले बढ्छ। यद्यपि, गहिरो खनाइ गर्दा पानीको तापक्रम ३७४ डिग्री सेल्सियस भन्दा बढी हुन सक्छ, जुन उच्च दबावमा अत्यधिक ऊर्जा संगै उपलब्ध हुन्छ।
त्यसैगरी, पारंपरिक रोटरी ड्रिलहरू यस्ता गहिराईसम्म पुग्नको लागि अपर्याप्त छन्। यसका लागि नयाँ प्रविधिहरूको आविष्कार भइरहेको छ। उदाहरणका लागि, क्युआइस एनर्जी नामक एक कम्पनीले माइक्रोवेव प्रविधि प्रयोग गरेर १२ माइल (२० किलोमिटर) गहिरो खनाइ गर्ने प्रयास गरेको छ। यसले चट्टानलाई ताप दिई त्यसलाई पगालेर ऊर्जा उत्पादन गर्न सकिन्छ।
यसका अलावा, ग्याप्लाज्मा ड्रिल प्रविधि पनि विकास भइरहेको छ। यसले चट्टानलाई छिटो र प्रभावकारी रूपमा खण्डित गर्दछ। यो प्रविधि ५ देखि १० किलोमिटर गहिराइसम्मको लक्ष्य राख्दै काम गरिरहेको छ।
यसै बीच, केही कम्पनीहरूले थर्मल ऊर्जा उत्पादनको लागि पुराना कोइला इन्धन प्रयोग गर्ने स्टेशनहरूलाई नवीकरण गर्ने सोच पनि अघि बढाएका छन्। यसका माध्यमबाट सस्तो र छिटो समयमा ऊर्जा उत्पादन गर्न सकिन्छ।
प्रकृतिले हामीलाई गहिरो भूगर्भीय ऊर्जा स्रोत दिएको छ, अब यो चुनौती रहन्छ कि हामी यसलाई कति गहिरो खनाइ गरेर उपयोग गर्न सक्छौं।
