पोखरा, १ फागुन । काठमाडौं बबरमहलस्थित विशेष अदालतमा बुधबार अचानक बाढी पस्यो। दिउँसो चर्को घाम लागिरहेका बेला अदालत परिसर जलमग्न भएपछि सेवाग्राही, कर्मचारी र न्यायाधीशहरू छक्क परे। पार्किङमा रहेका सवारीसाधन डुब्न थालेपछि मानिसहरू भागाभाग गर्न थाले। अप्रत्याशित रूपमा बाढी पसेपछि विशेष अदालतका पेशी नै स्थगित गरियो।
काठमाडौंमा पानी नपरी बाढी पसेको यो दृश्य निकै अचम्मको थियो। घाम लागेको, मौसम सफा रहेको अवस्थामा एकाएक अदालत परिसर डुबानमा परेपछि मानिसहरू आश्चर्यचकित भए। विशेष अदालत मात्र होइन, काठमाडौं जिल्ला अदालतको दोस्रो भवन, बबरमहलका विभिन्न कार्यालय, पसल तथा विद्यार्थीका डेरासमेत पानीले भरिए।
घटनाको मुख्य कारण विद्युत प्राधिकरणको भूमिगत तार बिछ्याउने कार्यलाई मानिएको छ। बुधबार दिउँसो विद्युत प्राधिकरणले बबरमहल क्षेत्रमा भूमिगत तार बिछ्याउने क्रममा सडक भत्काउने काम गरिरहेको थियो। प्राविधिकहरूले ड्रिलिङ गर्ने क्रममा एकाएक ठूलो आवाज आयो। प्रत्यक्षदर्शीहरूका अनुसार मेसिनले खानेपानी पाइप फुटाएपछि तीव्र वेगमा पानी फुटेर बगेको थियो।
खानेपानी पाइप फुटिसकेपछि तत्कालै पानी रोक्न नसक्दा अदालत परिसर जलमग्न हुन पुग्यो। पानी रोक्न ढिला हुँदा बाढी बबरमहल आसपासका क्षेत्रहरूमा समेत फैलियो। खानेपानी विभागले समयमै पाइपको बहाव नियन्त्रण नगर्दा ठूलो क्षति भएको अनुमान छ।
यस घटनाले काठमाडौंको विकास मोडलप्रति गम्भीर प्रश्न उठाएको छ। संघीय राजधानीका सडकहरू पटक–पटक भत्काइने, ढल, खानेपानी, विद्युत् जस्ता पूर्वाधार बिछ्याउने क्रममा समन्वय अभाव देखिने समस्याहरू निरन्तर भइरहेका छन्। पहिले सडक पिच गरिन्छ, केही समयमै खानेपानी तथा ढल व्यवस्थापनका लागि सडक खनिन्छ, फेरि मर्मत गरिन्छ। यही क्रम दोहोरिँदा नागरिकले दुःख पाउने गरेका छन्।
सडक विभाग, खानेपानी कार्यालय, विद्युत प्राधिकरण लगायतका निकायबीच समन्वय नहुँदा बारम्बार यस्ता घटना दोहोरिरहेका छन्। बुधबारको घटनामा विद्युत प्राधिकरणले सडक भत्काउने क्रममा समन्वय नगरेको देखिन्छ। खानेपानी पाइप फुटेपछि तत्कालै यसको बहाव रोक्न नसक्नु अर्को कमजोरी रह्यो।
बबरमहल क्षेत्रमा बाढी पसिसकेपछि विभिन्न निकायले एकअर्कालाई दोष दिए। काठमाडौं महानगरपालिकाले यो घटना आफ्नो कारणले नभएको भन्दै撈्ग। सडक विभागले विद्युत प्राधिकरणलाई दोष लगायो, विद्युत प्राधिकरणले भने सडक विभागसँग समन्वय गरेको जिकिर गर्यो। यसबीचमा, सेवाग्राही तथा स्थानीयले क्षति व्यहोर्नुपर्यो।
सबैभन्दा गम्भीर प्रश्न भनेको खानेपानीको शुद्धता हो। फुटेको पाइपमा ढलको पानी मिसिएको छ कि छैन भन्ने प्रश्न स्थानीयहरूका लागि चिन्ताको विषय बनेको छ। बाढीले फोहोर बगाएको अवस्थामा यही पानी पुनः वितरण गरिने हो भने स्वास्थ्यसम्बन्धी गम्भीर समस्या निम्तिन सक्छ।
काठमाडौंजस्तो सहरमा एउटा पाइप फुट्दा नै यस्तो संकट आउने हो भने, समग्र सहरको ढल व्यवस्थापन कति कमजोर छ भन्ने स्पष्ट हुन्छ। यो घटनाले काठमाडौंको पूर्वाधार व्यवस्थापन र विकास मोडलमाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ।
यस घटनाको छानबिन गरी दोषी निकायलाई जवाफदेही बनाइनु आवश्यक छ। संघीय सरकार तथा काठमाडौं महानगरपालिकाले यसबारे गम्भीर समीक्षा गर्नुपर्छ। यस्ता दुर्घटनाहरू रोक्न सरकारी निकायहरूबीच प्रभावकारी समन्वय आवश्यक छ। नत्र, विकासका नाममा भएका लापरबाहीले जनताका लागि थप संकट सिर्जना गर्नेछन्।
