२०८१ वर्ष नेपालका लागि विभिन्न महत्वपूर्ण घटनाक्रम र अवार्ड समारोहहरूको वर्ष रह्यो। यस वर्ष साहित्य, विज्ञान, खेलकुद, र अन्य सामाजिक क्षेत्रमा धेरै व्यक्तित्वहरूले आफ्ना योगदानहरूको कदर प्राप्त गरे। यस लेखमा २०८१ वर्षका प्रमुख घटनाक्रम र अवार्डसँग सम्बन्धित विवरण प्रस्तुत गरिएको छ।
कोशी एक्सिलेन्स अवार्ड–२०८१ यस वर्ष साहित्यकार झमक घिमिरेलाई प्रदान गरियो। घिमिरेले २०६७ सालमा “जीवन काँडा कि फूल” नामक काव्यसंग्रहका लागि मदन पुरस्कार प्राप्त गरेकी थिइन् र उनी शारीरिक रूपमा अशक्त हुनुका बावजुद आफ्नो लेखनमार्फत समाजमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याइरहेकी छिन्। कोशी एक्सिलेन्स अवार्डको कार्यक्रमले १३ विधाका विभिन्न १३ व्यक्तित्वलाई सम्मानित गरेको छ।
नेपालले दोस्रो पटक एफएटिएफको ग्रे लिस्टमा २०८१ फागुन ९ (सन् २०२५ फेब्रुअरी २१) मा परिपरीक्षन प्राप्त गर्यो। यस सूचीमा नेपाललाई सम्पत्ति शुद्धीकरण र आतङ्कवादी गतिविधिमा लगानीको जोखिम भएकाले राखिएको हो। यसअघि सन् २००८ मा पनि नेपाल यो सूचीमा परेको थियो र २०१४ मा त्यसबाट मुक्त भएको थियो।
आदिवासी जनजाति उत्थान राष्ट्रिय प्रतिष्ठानले २०८१ वर्षको मातृभाषा राष्ट्रिय सेवा पुरस्कार योगेश राल्फाली (योकबहादुर घिसिङ)लाई प्रदान गर्यो। घिसिङले मातृभाषा संरक्षणमा विशिष्ट योगदान दिएका छन् र यसका लागि उनलाई नगद पुरस्कारसहित सम्मानित गरिएको हो।
फ्रान्सको राजधानी पेरिसमा सन् २०२५ को विश्व आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) शिखर सम्मेलन सम्पन्न भएको छ। यस सम्मेलनमा ८० देशका सरकारी प्रतिनिधि, एआई कम्पनीका प्रतिनिधि, र विभिन्न विज्ञहरूको सहभागिता रहेको थियो। सम्मेलनले एआई प्रविधिको सुरक्षित र प्रभावकारी प्रयोगका लागि ठुलो संकल्प जनाएको छ।
सत्यमोहन जोशी नेपाल भाषा साहित्य सिरपा (पुरस्कार)–२०८१ वरिष्ठ साहित्यकार तिलकप्रसाद कायस्थलाई प्रदान गरिएको छ। यस पुरस्कारले कायस्थको जीवन र कार्यको महत्व र योगदानलाई सम्मानित गरेको छ।
नेपालको पहिलो विद्युत् चुहावटमुक्त नगरपालिका कन्काई नगरपालिका, झापा घोषणा गरिएको छ। यसले विद्युत् संरक्षण र व्यवस्थापनका क्षेत्रमा ठूलो कदम अगाडि बढाएको छ। यस वर्ष नेपालले ४६१ हिमाल आरोहणका लागि खुला गरेको छ, जसले देशको पर्यटन उद्योगमा ठूलो योगदान पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
साहित्यकार घटराज भट्टराईका अनुसार साहित्य लोकहितमा सृजित कलापूर्ण विषय र स्रष्टाको स्वच्छ हृदयबाट प्रस्फुटित प्रभावकारी चिन्तन हो। यस सन्दर्भमा साहित्यकारले समाजमा समर्पण र समाजका आवश्यकताहरूलाई ध्यानमा राखेर लेखन गर्नुपर्ने कुरा उल्लेख गरेका छन्।
२०८१ वर्षमा नेपालले धेरै पुरस्कार र सम्मान समारोहहरूको आयोजना गर्यो जसले समाजका विभिन्न क्षेत्रमा योगदान पुर्याउने व्यक्तिहरूलाई उजागर गर्यो। विशेषत: महिला नेतृत्वमा भएका उन्नतिको कदर गर्न पनि यो वर्ष सशक्त कदम चालिएको थियो। उदाहरणका लागि, ‘वुमन म्यानेजर रिकग्निसन अवार्ड’ स्नेहा राजभण्डारीलाई प्रदान गरिएको थियो, जसले बोटलर्स नेपाल लिमिटेडमा कार्यरत रहँदै व्यापारका विविध पक्षमा आफ्नो नेतृत्व क्षमता प्रदर्शन गरेकी छिन्।
नेपालका ऐतिहासिक स्थलहरूको संरक्षण र सम्मानमा पनि ठूलो ध्यान दिइएको छ। २०८१ वर्षमा कञ्चनजङ्घा हिमाललाई नेपाल पिकका रूपमा चिनिने निर्णय गरियो, जबकि सार्जे हिमाललाई शान्ति पिकका रूपमा चिनिन्छ। यसले नेपालको हिमालय पर्वतीय क्षेत्रको महत्त्व र प्राकृतिक सौन्दर्यको कदर प्रकट गरेको छ।
साहित्य र संस्कृति क्षेत्रका योगदानका लागि विभिन्न सम्मानहरूले पनि यस वर्ष एक विशिष्ट स्थान ओगटेका छन्। यसैगरी, विभिन्न ऐतिहासिक स्थलहरूको संरक्षण र आर्थिक दण्डको पक्षमा केहि ऐतिहासिक निर्णयहरू पनि भए, जस्तै अपराधीलाई आर्थिक दण्ड दिने चलन जयस्थिति मल्लले चलाएका थिए।
आधुनिक ओलम्पिक खेलहरूको सुरुवात ग्रिसकै एथेन्सबाट भएको थियो, जबकि प्राचीन ओलम्पिक खेलको सुरुवात पनि ग्रिसको ओलम्पिकबाट भएको थियो। यसले ओलम्पिक खेलहरूको ऐतिहासिक महत्त्वलाई उजागर गरेको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय भन्सार दिवस प्रत्येक वर्ष जनवरी २६ मा मनाइन्छ र यस वर्षको ७३औं भन्सार दिवसको नारा ‘कस्टम डेलिभरिङ अन इट्स कमिटमेन्ट टु इफिसिएन्सी, सेक्युरिटी एन्ड प्रस्परिटी’ थियो। यस अवसरमा व्यापारिक दक्षता र सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने प्रयासलाई बलियो बनाइयो।
सम्पूर्णमा २०८१ वर्ष नेपालको लागि प्रमुख पुरस्कार र सम्मान समारोहको वर्ष रह्यो जसले समाजका विभिन्न क्षेत्रका व्यक्तिहरूलाई प्रोत्साहन र सम्मान दिएको छ। यसले समाजमा भएका उत्कृष्ट कार्यहरूलाई उजागर गर्यो र आगामी वर्षका लागि नयाँ दिशाहरू प्रस्तुत गर्ने आशा प्रकट गरेको छ।
