२२ मंसिर, काठमाडौं । भुटानका राजा जिग्मे खेसार नाम्ग्याल वाङचुकको नेपाल भ्रमण अनौपचारिक भनिए पनि स्वागत सत्कार र सुरक्षा व्यवस्थाले औपचारिक झल्को दिएको छ। शुक्रबार त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा उनलाई स्वागत गर्न परराष्ट्रमन्त्री डा. आरजु राणा देउवा नेतृत्वको टोली पुगेको थियो। भुटानी राजा नेपालमा केही घन्टामात्रै बसेर फेरि भारत फर्किएका छन्।
रोयल भुटान एयरलाइन्समार्फत् शुक्रबार बिहान काठमाडौं आइपुगेका नाम्ग्यालका साथमा रानी तेत्सुन पेमा आउने भनिए पनि उनी उपस्थित भएनन्। भुटानी पक्षले यो भ्रमणलाई नितान्त निजी भने पनि नेपाल सरकारले उच्चस्तरीय तयारी गरेको थियो। परराष्ट्रमन्त्री देउवाले विशिष्ट अतिथिका रूपमा उनको स्वागत गरेपछि राजा नाम्ग्याल स्वयम्भुनाथको दर्शनका लागि औपचारिक कारगेडमा प्रस्थान गरे।
राजाको भ्रमणका लागि ‘क’ श्रेणीको अति विशिष्ट सुरक्षा व्यवस्था गरिएको थियो। यो तहको सुरक्षामा नेपाली सेनाको अति विशिष्ट व्यक्ति सुरक्षा निर्देशनालय खटिन्छ। भुटानी राजा नाम्ग्यालको १८ सदस्यीय टोलीमा भुटानी सुरक्षा अधिकृतसमेत सामेल थिए। सुरक्षा घेराबन्दीमा सेनाको टोली भित्री घेरामा खटिएको थियो भने बाहिरी घेरामा नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी र राष्ट्रिय अनुसन्धान विभाग थिए।
भुटानी राजाको भ्रमणले नेपाल-भुटान सम्बन्धमा नयाँ तरंग ल्याउन सक्ने सम्भावना थियो। तर, यो भ्रमणलाई औपचारिक नबनाउनुको कारण भुटानी शरणार्थी मामिला उठ्ने डर हुनसक्ने जानकारहरूको भनाइ छ। नेपालमा अझै ६ हजारभन्दा बढी भुटानी शरणार्थीहरू झापा र मोरङका शिविरहरूमा बसोबास गरिरहेका छन्। उनीहरू आफ्नो समस्या समाधानका लागि सरकारको पहल चाहन्छन्। तर, भुटानी राजासँग औपचारिक संवाद नभएकोमा शरणार्थीहरूले निराशा व्यक्त गरेका छन्।
भुटानी शरणार्थी स्वदेश फिर्ती समितिका कार्यबाहक अध्यक्ष तिलक राईले यस्तो भ्रमण नेपालका बाँकी रहेका शरणार्थीहरूको समस्या समाधान गर्न अवसर बन्न सक्ने बताए। उनले भने, “नेपाल सरकारले यो अवसरलाई सदुपयोग नगर्दा हामीलाई निराशा लागेको छ। समस्या समाधानका लागि बहुपक्षीय वार्ता होस् भन्ने हाम्रो माग छ।”
भुटानी शरणार्थी मामिलाबारे संवाद नभएकोमा भुटानी राजबन्दी रिहाइका लागि अन्तर्राष्ट्रिय अभियानका संयोजक राम कार्कीले पनि दुःख व्यक्त गरे। उनले भुटानी राजासँग औपचारिक संवाद गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याए।
भुटानी राजाले नेपाल बसाइका क्रममा बौद्धनाथको दर्शन गरे। त्यस क्रममा उनीसँग नेपाली उद्योगपति विनोद चौधरीले अभिवादन आदानप्रदान गरे। विमानस्थलमा परराष्ट्रमन्त्री राणासँग उनले केहिबेर कुराकानी गरे पनि विषय खुलाइएको छैन।
भुटानका राजा नाम्ग्यालको नेपालसँग विशेष सम्बन्ध छ। अनलाइनखबरका अनुसार उनी १९८० फेब्रुअरी २१ मा काठमाडौंको थापाथलीस्थित प्रसूति गृहमा जन्मिएका थिए। उनका आमा, भुटानका तत्कालीन राजा जिग्मे सिङ्ये वाङचुककी तेस्रो पत्नी आशी छिरिङ याङदोङ गर्भवती अवस्थामा नेपालमा बसेकी थिइन्।
भुटानका लागि नेपालका पूर्वगैरआवासीय राजदूत निलाम्बर आचार्यका अनुसार, राजा नाम्ग्यालले आफू नेपालमा जन्मिएको बताउँदै बाल्यकालको केही समय यतै बिताएको उल्लेख गरेका थिए। उनले नेपालका दुई चिकित्सकलाई भेट्ने इच्छा पनि व्यक्त गरेका थिए, जसमा एक डा. दिव्येश्वरी मल्ल थिइन्।
राजा नाम्ग्यालको यो भ्रमण अनौपचारिक भए पनि स्वागत सत्कार र सुरक्षा व्यवस्थाले राजकीय भ्रमणकै झल्को दिएको छ। तर, नेपालको तर्फबाट शरणार्थी मामिला उठ्न नसक्नुले कूटनीतिक अवसर गुमेको आकलन गरिएको छ। “नेपालले यस्तो ऐतिहासिक भ्रमणलाई सदुपयोग गर्न सकेन,” शरणार्थी नेताहरूले भने।
