पोखरा, १५ माघ । नेपालमा सहिद सप्ताहको छैटौं दिन विविध कार्यक्रमहरूसँगै मनाइएको छ। प्रत्येक वर्षको माघ १० देखि १६ सम्म काठमाडौं महानगरपालिकाको संयोजनमा मनाइने सहिद सप्ताह यसपटक पनि माल्यार्पण र श्रद्धाञ्जलीका कार्यक्रमसहित अघि बढिरहेको छ। १० माघमा सहिद शुक्रराज शास्त्रीको बलिदानीको सम्झनासहित सुरु भएको यो सप्ताह भोलि १६ माघका दिन हुने विशेष कार्यक्रमसँगै समाप्त हुनेछ। सहिद सप्ताहको समापनको दिन नेपाल सरकारले सार्वजनिक बिदा दिने प्रचलन कायम राखेको छ।
सहिद दिवसको इतिहास १६ माघ २०१२ बाट सुरु भएको हो। तत्कालीन प्रधानमन्त्री टंकप्रसाद आचार्यले औपचारिक रूपमा सहिद दिवस मनाउने परम्पराको थालनी गरेपछि यो परम्परा आजसम्म निरन्तर छ। प्रारम्भमा जेलभित्रै मनाइने सहिद दिवसको स्वरूप कालक्रमसँगै परिवर्तन भए पनि यसपटकको सप्ताहमा नवीनपनको अभाव देखिएको बताइएको छ।
नेपालको स्वतन्त्रता र जनताको अधिकारका लागि प्राण आहुति दिने सहिदहरूको बलिदान अमूल्य मानिन्छ। १९९७ सालमा राणा शासनविरुद्ध प्रजातन्त्रका लागि लड्दै शुक्रराज शास्त्री, धर्मभक्त माथेमा, दशरथ चन्द र गंगालाल श्रेष्ठले उच्च मूल्य र मान्यताका साथ ज्यान त्याग गरेका थिए। उनीहरूको त्याग र स्वाभिमानलाई स्मरण गर्दै ७ दिन लामो सहिद सप्ताह मनाउने परम्परा छ।
तर, सहिद शब्दको अर्थ र सम्मान समयसँगै पातलिँदै गएको छ। केही दशकयता वास्तविक सहिदहरूप्रति सम्मान घट्दै गएकाे गुनासो छ भने नक्कली सहिदहरूको हाबी भएको देखिन्छ। प्रजातन्त्र स्थापनाका लागि प्राण त्याग गर्ने गंगालाल, दशरथ, धर्मभक्त र शुक्रराज जस्ता सहिदहरूको योगदानलाई विस्थापित गर्ने गरी भागदौड, दुर्घटना वा अन्य अप्रत्याशित घटनामा ज्यान गुमाउनेहरूलाई सहिद घोषणा गरिनुले मूल सहिदहरूको सम्मानमा प्रश्न चिन्ह खडा गरेको छ।
२०६२–६३ सालपछि सहिदको सूचीमा विभिन्न रूपमा नाम थपिएका छन्। तर, सहिद परिवार, बेपत्ता पारिएका व्यक्ति र अंगभंग भएकाहरू अझै पनि राज्यको उपेक्षामा परेको स्थिति छ। सहिदका नाममा राजनीति गर्ने प्रवृत्तिले वास्तविक सहिदहरूको पहिचान ओझेलमा परेको छ। सहिद परिवारका सदस्यहरूले राहत प्राप्त गरे पनि यो राहत वास्तविक योगदानको मूल्य बराबर हुन सकेको छैन।
राजनीतिक परिवर्तनका लागि भएका आन्दोलनमा ज्यान गुमाएका थुप्रै नागरिकका सपनाहरू आजसम्म अधुरा नै रहेका छन्। सहिद सप्ताहमा सक्कली सहिदको सम्मानलाई सुनिश्चित गर्दै उनीहरूको अपूरा सपनालाई पूरा गर्नेतर्फ राज्य र सरोकारवाला पक्ष गम्भीर हुनु आवश्यक छ। सहिद सप्ताहले तब मात्र सार्थकता पाउनेछ, जब सहिदहरूको बलिदानीलाई जनहित र देशको समृद्धिका लागि सदुपयोग गरिन्छ।
सहिद सप्ताहका कार्यक्रमहरू प्रतीकात्मक मात्र नभई नयाँ पुस्तालाई प्रेरणा दिने गरी आयोजना गरिनुपर्ने आवाज उठिरहेको छ। सहिदहरूको योगदानलाई सम्झिँदै उनीहरूको सम्मानमा विशेष कार्ययोजना बनाउनुपर्ने आजको आवश्यकता हो।
