पोखरा, ४ फागुन। सम्बन्धमा मानिसहरूको मनोविज्ञान प्रायः उनीहरूको बचपनको अनुभव र अभिभावकहरूसँगको सम्बन्धमा आधारित हुन्छ। यस अवधारणामा चार प्रमुख घनिष्ठता शैलीहरूलाई परिभाषित गरिएको छ—सुरक्षित, बेमतलबी, सङ्कोचपूर्ण, र अव्यवस्थित। यी शैलिहरू व्यक्तिको भावनात्मक अनुभव र आत्मछविमा गहिरो प्रभाव पार्छन्।
यति वर्षीया सोफिया याङ्कोभिचको कथा उदाहरणको रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ, जसले आफूलाई सम्बन्धमा अस्वीकृत हुने डरबाट मुक्त गर्न सकिनन्। उनी आफ्नो साथीहरूलाई निरन्तर सन्देश पठाउँथिन् र तिनीहरूको प्रतिक्रिया सँगै आफूलाई सुरक्षित महसुस गर्न चाहन्थिन्। सोफियाले स्वीकारिन् कि, “मेरा सोचाइ बिल्कुल तर्कसङ्गत थिएनन्। मलाई एक्लै परूँला भन्ने एकदम डर लाग्थ्यो।”
यसलाई मनोचिकित्सक येलेना सारिचले भनेकी छिन् कि, “सङ्कोचपूर्ण घनिष्ठताको शैली व्यक्तिहरूको नकारात्मक आत्मछवि र अरूप्रति सकारात्मक भावनाले निर्धारण गर्छ।” सङ्कोचपूर्ण व्यक्तिहरू हरेक अन्तर्क्रियालाई आवश्यकता भन्दा धेरै विश्लेषण गर्छन् र अस्वीकृतिको डरले तिनलाई अन्य मानिसहरूको समीप जानबाट रोक्दछ।
आफ्नो अनुभवको आधारमा एना टोमिचले भनेकी छिन् कि, उनी बेमतलबी घनिष्ठता शैलीमा परिचित छन्, जसमा मानिसले आफ्ना सम्बन्धहरूबाट पर्याप्त स्थान चाहन्छ। “निरन्तरका दबावले म थकान महसुस गर्छु र मलाई टाढिन मन लाग्छ,” उनले भनिन्। यस शैलीमा रहेका व्यक्तिहरू सामान्यत: स्वतन्त्रताको अत्यधिक चाहना राख्छन् र सम्बन्धमा प्रतिबद्ध हुन डराउँछन्।
विकसित हुने चौथो शैली अव्यवस्थित घनिष्ठता हो, जसका अन्तर्गत व्यक्तिहरूको भावनात्मक अवस्था अत्यन्त अस्थिर हुन्छ। यसमा रहेका व्यक्तिहरू आफ्नो आवश्यकताहरूको बारेमा अनिर्णीत छन् र कहिलेकाहीं नजिक पुग्न चाहन्छन् भने कहिलेकाहीं टाढा जान चाहन्छन्। यस्तो शैली प्रायः ती बालबालिकामा देखिन्छ, जसका अभिभावकहरू त्रसित र आक्रामक व्यवहारका हुन्छन्।
त्यसैगरी, सुरक्षित घनिष्ठता शैलीमा रहेका व्यक्तिहरू अधिक आत्मविश्वासी र सहज हुन्छन्। उनीहरू बिना डरको आफ्ना भावनाहरू प्रकट गर्न सक्छन् र आलोचना स्वीकार गर्न तयार हुन्छन्। सोफिया याङ्कोभिचले यस बारेमा भनिन्, “मेरा केही साथीहरूले यस्तै व्यवहार देखाउने गर्छन् जसले मलाई सहज महसुस गराउँछ।”
मनोचिकित्सकहरूको अनुसार, यी घनिष्ठता शैलीहरू स्थायी हुँदैनन् र चेतना र थेरापीको माध्यमबाट यसलाई परिवर्तन गर्न सकिन्छ। यसका लागि मानिसहरूले आफ्नो भित्री डर र भावनात्मक आवश्यकताहरूलाई बुझ्न महत्त्वपूर्ण छ।
यस अनुसन्धानले दर्शाउँछ कि घनिष्ठता शैलीलाई बुझेर मानिसहरूले आफ्नो सम्बन्धहरूमा राम्रो निकटता र सन्तुलन कायम राख्न सक्नेछन्। यसका लागि विभिन्न मनोचिकित्सकीय उपचार र अवबोधनका उपायहरू अपनाउन आवश्यक छ।
स्रोत: बीबीसी
