पोखरा, २८ फागुन। नेपालमा दुई सय ४० वर्षे राजतन्त्रको अन्त्य भएको १७ वर्ष पूरा हुँदा काठमाडौंमा राजावादीहरूको ठूलो शक्ति प्रदर्शन गरिएको छ। शाह वंशीय अन्तिम राजा ज्ञानेन्द्र शाह पोखराबाट काठमाडौं फर्किने अवसरमा फागुन २५ गते आइतबार भएको प्रदर्शनले देशभर र बाहिर चर्चा कमाएको छ। राजावादीहरूले प्रदर्शनको माध्यमबाट ज्ञानेन्द्रलाई तेस्रो पटक राजा बनाउन माग गरेका छन्।
आइतबारको प्रदर्शनमा सहभागी भएका समर्थकहरूले शाह वंशीय राजतन्त्र पुन:स्थापना गर्ने माग गरे। प्रदर्शनको खबर विश्वका प्रमुख सञ्चारमाध्यमहरूले प्राथमिकताका साथ प्रसारण गरेका छन्। सीएनएन, बीबीसी, अलजजिरा लगायतका अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमले नेपालमा राजावादी प्रदर्शनलाई समाचार बनाएका छन्। यस प्रदर्शनले गणतन्त्रवादीमा चिसो ल्याएको छ।
२०६५ जेठमा संविधान सभा बैठकले राजतन्त्रको अन्त्य गर्दै राजा ज्ञानेन्द्रलाई राज्य छोड्न निर्देशन दिएको थियो। त्यसपछि ज्ञानेन्द्रले सक्रिय राजनीति त्यागेर नागरिकको जीवन बिताउँदै आएका थिए। उनले विभिन्न चाडपर्व र दिवसहरूमा भनेका सन्देशहरू मार्फत राजनीतिक टिप्पणी र असन्तुष्टि व्यक्त गर्दै आएका थिए। यद्यपि, यसपटक प्रजातन्त्र दिवसको अवसरमा उनले दिएका सन्देशमा स्पष्ट रूपमा दलहरूलाई कडा चुनौती दिएका थिए।
ज्ञानेन्द्रको तेस्रो पटक राजा बन्ने सम्भावना खोज्दै राजावादीहरूले काठमाडौंमा प्रदर्शन आयोजना गरे। यस प्रदर्शनको कारण देशभरका राजावादीहरूमा उत्साहको लहर फैलिएको छ। राजनीतिक विश्लेषकहरूको भनाइ अनुसार, गणतन्त्रमा नागरिकहरूको असन्तुष्टि र वितृष्णा तीव्र भएको छ। विभिन्न स्वार्थ समूहहरूले राजतन्त्रको पक्षमा माहोल बनाउनका लागि प्रदर्शनमा भाग लिएका छन्।
समाजशास्त्री डा. दिपेश घिमिरेका अनुसार, राजावादीहरूको बढ्दो प्रभाव र प्रदर्शनले एउटा संकेत दिन्छ कि नेपालको गणतन्त्र प्रणालीमा सुधार आवश्यक छ। सत्तामा रहेका दलहरूको नीति र नेतृत्वप्रति नागरिकमा वितृष्णा बढेको छ। यस प्रदर्शनले जनताका अनुत्तरित प्रश्नहरू र समस्याहरूलाई उजागर गरेको छ।
राजनीतिक विश्लेषक गेजा शर्मा वाग्लेले भनेका छन् कि राजावादीहरूको प्रदर्शनले वर्तमान सरकार र पार्टीहरूका लागि एक ठूलो चुनौतीको रूपमा देखा परेको छ। जनताको असन्तुष्टि र आक्रोशको आगो अहिले राजावादीहरूले प्रयोग गर्दै आफ्नो पक्षमा माहोल बनाउन खोजेका छन्।
पूर्वराजा ज्ञानेन्द्रका समर्थकहरूको उपस्थितिले एकपटक फेरि नेपालको राजतन्त्रको पक्षमा माहोल बनेको हो। तर, राजनीतिक विश्लेषकहरूको भनाइमा यो शक्ति प्रदर्शनले गणतन्त्रलाई चुनौती दिनको लागि पर्याप्त छैन।
राजनीतिक विश्लेषक इन्द्र अधिकारीका अनुसार, राजतन्त्रलाई पुनर्स्थापना गर्ने कुनै सम्भावना छैन। उनले भनेका छन्, “नेपालमा गणतन्त्रको स्वीकार्यता बढ्दै गएको छ र यही प्रणालीले जनताको अपेक्षालाई पुरा गर्न सक्ने शक्ति राख्छ।”
यस प्रदर्शनले एकपटक पुनः नेपालको राजनीतिक व्यवस्थामा नयाँ विमर्शलाई जन्म दिएको छ। आगामी समयहरूमा यो माहोलले नेपालको राजनीतिक परिप्रेक्ष्यमा थप चुनौतीहरू र अवसरहरूको सिर्जना गर्नेछ।
