कडा खोकी (हुपिङ कफ) भन्ने रोग, जुन १९औं शताब्दीतिर व्यापक रुपमा प्राणघातक थियो, फेरि सक्रिय बन्दैछ। समयसँगै खोपको प्रभाव कम हुँदै जानु र खोप अभियानमा गिरावट आएसँगै यो रोगले फेरि टाउको उठाएको हो। खोप प्रभावकारिता घट्दै जाँदा नयाँ, दीर्घकालीन समाधान खोज्ने प्रयास चलिरहेको छ।
क्यानबेराकी जुलियट लाउटेन्बाखको अनुभवले यस रोगको गम्भीरतालाई थप उजागर गरेको छ। आफ्नी छोरी जन्मिनुअघि र बाल्यावस्थामा सबै खोपहरू लगाएका उनले आफूलाई सुरक्षित ठानेकी थिइन्। तर, आफ्नै कार्यस्थलमा एक सहकर्मीमार्फत् कडा खोकी सर्नेबित्तिकै, उनले र उनकी छोरीले महिनौँसम्म यसको पीडा सहनुपर्यो। जुलियट भन्छिन्, “मैले र मेरो छोरीले यस्तो गहिरो र झकझकाउने खोकीको सामना गर्यौं, जसले साँस फेर्नै गाह्रो बनायो।”
कडा खोकी बोरडेटेला पर्टुसिस नामक ब्याक्टेरियाद्वारा फैलिन्छ। यो रोग एकदमै संक्रामक छ र एक संक्रमित व्यक्तिको सम्पर्कमा आएका ९०% असुरक्षित मानिसमा एक घण्टाभित्र सर्न सक्छ। खोप लगाउनु नै यसको एक मात्र प्रभावकारी रोकथाम हो, किनकि पछि गरिने उपचारले संक्रमण फैलन रोक्न सक्दैन।
खोपको प्रभाव र चुनौती
पर्टुसिस खोप १९४८ मा पहिलो पटक प्रयोगमा ल्याइएको थियो, जसले संसारभरि नै मृत्यु दरलाई ९८% ले घटाउन मद्दत गर्यो। यद्यपि, आधुनिक ‘असेलुलर’ खोपहरू कम सुरक्षित भए पनि सुरक्षाको दृष्टिकोणले प्राथमिकताको रूपमा लिइन्छन्। तर, यी खोपहरूले पूर्ण रोगप्रतिरोधात्मक क्षमता लामो समयसम्म दिन नसक्दा पुनः संक्रमणको जोखिम बढेको छ।
एक अध्ययन अनुसार, असेलुलर खोपको प्रभावकारिता पहिलो वर्षमा ९८% भए पनि पाँच वर्षपछि ८१% मा झर्दै जान्छ। युवा पुस्तामा पनि यो रोगको दर बढ्दो छ, विशेष गरी १० देखि १९ वर्ष उमेरका व्यक्तिहरूमा, जब खोपको सुरक्षा प्रभाव घटिसकेको हुन्छ।
यो समस्यालाई समाधान गर्न वैज्ञानिकहरूले तेस्रो पुस्ताको खोप निर्माणमा काम गरिरहेका छन्। फ्रान्सका वैज्ञानिक क्यामिल लोच्ट नेतृत्वको टोलीले कमजोर, तर जीवित ब्याक्टेरियाको प्रयोग गरी विकसित गरेको बीपीजेडई१ नामक खोप २०२६ सम्ममा बजारमा ल्याउने लक्ष्य राखेको छ। यो खोपले सुईको साटो नाकबाट दिइने हुँदा अझ प्रभावकारी र सहज हुने अनुमान गरिएको छ।
नयाँ आशा: दीर्घकालीन समाधान
तेस्रो पुस्ताको खोपले रोगप्रतिरोधात्मक क्षमता बलियो बनाउनुका साथै लामो समयसम्म सुरक्षित राख्ने अपेक्षा गरिएको छ। यो खोपले नाक र फोक्सोमा रोग प्रतिरोधात्मक प्रतिक्रिया जगाउने भएकाले यसको प्रभाव बढी हुनसक्ने देखिएको छ। यस्तै, डब्लूएचओको समर्थनमा अन्य अनुसन्धान टोलीहरूले पनि कडा खोकी विरुद्ध सस्तो, पहुँचयोग्य र प्रभावकारी समाधानको खोजी गरिरहेका छन्।
अहिलेका खोपहरू प्रभावकारी भए पनि दीर्घकालीन समाधानको अभाव रहेको स्वास्थ्य विशेषज्ञहरू स्वीकार्छन्। जुलियट भन्छिन्, “यदि यो नयाँ खोप पहिले आएको भए, मैले बिना झिझक मेरी छोरीलाई लगाएकी हुन्थेँ।”
कडा खोकी जस्तो संक्रामक रोगलाई रोक्नको लागि खोप अभियानमा सुधार र जनचेतनाको आवश्यकता अझै महत्वपूर्ण देखिन्छ। विशेषज्ञहरूको आशा छ कि नयाँ पुस्ताको खोपले रोग नजिकै उन्मूलन गर्ने सपना पूरा गर्न मद्दत गर्नेछ।
– बिबिसी
