२९ मंसिर, पोखरा। ब्रिटिश राजपरिवारका सदस्य राजकुमार एन्ड्र्यूले चिनियाँ जासूसको आरोप लागेका एक व्यापारीसँग कुनै पनि प्रकारको सम्पर्क स्थायी रूपमा अन्त्य गरिसकेको बताएका छन्। उनले सरकारको सल्लाहअनुसार यस्तो निर्णय लिएको उनको कार्यालयद्वारा जारी गरिएको वक्तव्यमा उल्लेख गरिएको छ।
प्राप्त विवरणअनुसार, उक्त व्यापारी, जसलाई अदालतमा ‘एच६’ भनेर मात्र चिनाइएको छ, राजकुमारसँग असाधारण विश्वासको सम्बन्ध बनाउँदै आएको व्यक्तिका रूपमा चित्रित गरिएको छ। एच६ माथि चीनको जासूसी अभियानमा संलग्न भएको आरोप लगाइएको छ, जसका कारण उनलाई बेलायतबाट निष्कासित गरिएको हो।
एच६ को प्रतिबन्ध र बेलायतको निर्णय
बिबिसीका अनुसार, बेलायतको राष्ट्रिय सुरक्षा अदालतले एच६ लाई बेलायतमा प्रवेश गर्न प्रतिबन्ध लगाउने पूर्व गृहमन्त्री सुयला ब्राभरम्यानको निर्णयलाई २०२३ मा कायम राखेको थियो। एच६ ले यो प्रतिबन्धविरुद्ध पुनरावेदन गरेका थिए, तर अदालतले यो निर्णयलाई वैध ठहर्यायो।
अदालतले बताएअनुसार, एच६ले राजकुमार एन्ड्र्यूको प्रभावलाई प्रयोग गरेर चिनियाँ प्रभाव बेलायती राजनीतिमा स्थापित गर्न प्रयास गरिरहेका थिए। सुरक्षाका अधिकारीहरूले उनलाई बेलायतको सीमा क्षेत्रमा रोकी सोधपुछ गरेका थिए, जहाँ उनले आफ्नो मोबाइल फोनलगायतका विद्युतीय उपकरणहरू हस्तान्तरण गरेका थिए। यी उपकरणहरूबाट प्राप्त विवरणले एमआई५लाई चिन्तित बनाएको थियो।
असाधारण विश्वासको सम्बन्ध
अदालतले सुनुवाइको क्रममा खुलासा गर्यो कि एच६ले राजकुमार एन्ड्र्यूको “नजिकको विश्वासपात्र”को रूपमा असामान्य हैसियत पाएका थिए। उनलाई २०२० मा राजकुमारको जन्मदिनको कार्यक्रममा निमन्त्रणा गरिएको थियो र राजकुमारका नाममा चीनमा सम्भावित लगानीकर्ताहरूसँग छलफल गर्न अनुमति दिइएको थियो।
अदालतले राजकुमारको सल्लाहकार डोमिनिक ह्याम्सायरले एच६लाई लेखेको पत्रको अंश पनि प्रस्तुत गर्यो। पत्रमा एच६लाई “प्रासंगिक व्यक्तिहरूलाई विनाप्रतिबन्ध विन्डसरको घरभित्र र बाहिर लैजाने” विषयमा चर्चा गरिएको थियो।
पत्रमा यसबारे थप विवरण उल्लेख नगरिएको भए पनि, यसले एच६लाई राजकुमारको तर्फबाट महत्त्वपूर्ण व्यावसायिक निर्णय गर्न जिम्मेवारी दिएको पुष्टि गरेको छ।
चीनको जासूसी प्रयास र बेलायती सुरक्षा
चिनियाँ दूतावासले बेलायतको आरोपलाई “आधारहीन” भन्दै अस्वीकार गरेको छ। दूतावासका प्रवक्ताले यो बेलायतमा चीनविरुद्ध फर्जि कथा निर्माण गर्ने केही व्यक्तिहरूको प्रयास भएको आरोप लगाए।
तर, सुरक्षासँग सम्बन्धित अधिकारीहरूले यसलाई गम्भीर रूपमा लिएर चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको ‘युनाइटेड फ्रन्ट वर्क डिपार्टमेन्ट’सँग एच६को सम्बन्ध रहेको निष्कर्ष निकालेका छन्। एमआई५ का महानिर्देशक केन म्याककल्लमले यस प्रकारका अभियानहरूलाई “स patiently, well-funded, deceptive campaigns” भनेर व्याख्या गरेका छन्।
गृह सचिव यभेट कूपरले यस मामिलालाई लिएर सरकारले राष्ट्रिय सुरक्षालाई कुनै पनि खतरामा नपर्ने सुनिश्चित गर्ने भन्दै गम्भीर कदम उठाउने बताएकी छन्।
राजकुमार एन्ड्र्यूको अडान
राजकुमार एन्ड्र्यूले एच६ सँगको सम्बन्धका बारेमा थप टिप्पणी गर्न अस्वीकार गरेका छन्। तर, उनको कार्यालयले यस सम्बन्धलाई “सरकारी च्यानलमार्फत सुरु गरिएको” बताएको छ। वक्तव्यमा कुनै संवेदनशील विषयमा छलफल नभएको पनि स्पष्ट गरिएको छ।
बिबिसीका अनुसार, एच६ले राजकुमारको व्यक्तिगत र व्यावसायिक समस्याको फाइदा उठाएर उनको विश्वास जितेका थिए। अदालतका न्यायाधीशहरूले राजकुमार एन्ड्र्यूलाई “विपत्तिको स्थितिमा” रहेको उल्लेख गर्दै यसले उनलाई “अनुचित प्रभावका लागि कमजोर” बनाएको ठहर गरेका छन्।
विगतका विवाद र भविष्यका प्रश्न
राजकुमार एन्ड्र्यू यसअघि पनि विवादमा परेका थिए। अमेरिकी वित्तीय अपराधी जेफ्री एपस्टिनसँगको सम्बन्ध र २०१९ मा गरिएको चर्चित न्यूजनाइट अन्तर्वार्तापछि उनी थप आलोचनामा परेका थिए। उनले सोही वर्ष राजकीय जिम्मेवारी छोडेका थिए।
त्यसपछि पनि उनका वित्तीय मुद्दाहरूले ध्यान तान्दै आएका छन्। विशेष गरी, एपस्टिनकी पीडित भर्जिनिया जिउफ्रेले लगाएको यौन दुर्व्यवहारको मुद्दामा लाखौं पाउन्डको सम्झौता गरेपछि उनको आर्थिक स्रोतप्रति प्रश्न उठाइएको छ।
यस घटनाले राजकुमार एन्ड्र्यूको निर्णय क्षमतामा फेरि प्रश्न खडा गरेको छ। साथै, बेलायतको राष्ट्रिय सुरक्षालाई लिएर चीनको प्रभाव विस्तारका सम्भावित प्रयासहरूलाई थप गम्भीरताका साथ लिने संकेत दिएको छ।
