पोखरा, २६ पुस। तराईका विभिन्न जिल्लामा चिसो बढ्दै गएपछि शीतलहरको जोखिम उच्च भएको छ। लगातार पाँच दिनदेखि बाक्लो हुस्सुले ढाकेको तराईमा चिसोले जनजीवन कष्टकर बनाएको छ। राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका तथ्यांकअनुसार विगत ११ वर्षमा शीतलहरका कारण ११६ जनाले ज्यान गुमाएका छन्।
शीतलहरको प्रभाव सबैभन्दा बढी रौतहटमा परेको छ, जहाँ ६३ जनाको मृत्यु भएको छ। सप्तरीमा १९, महोत्तरीमा १५, सिराहामा ११, धनुषामा चार र बारामा दुई जनाको मृत्यु भएको प्राधिकरणको तथ्यांकले देखाउँछ। झापा र नवलपरासीमा एक-एक जनाको मृत्यु भएको छ।
प्राधिकरणका प्रवक्ता डा. डिजन भट्टराईका अनुसार पछिल्ला वर्षमा शीतलहरकै कारण मृत्यु भएको पुष्टि गर्न झन्झटिलो भएको छ। अब मृत्यु पुष्टि गर्न अस्पतालको चिकित्सकले नै शीतलहरकै कारण मृत्यु भएको हो भन्ने प्रमाण दिनुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ।
शीतलहरको जोखिम न्यूनीकरणका लागि राज्यले केही कार्यक्रम ल्याएको भए पनि तयारी अपुरो रहेको छ। विशेषगरी न्यानो लुगा र कम्बल वितरणजस्ता कार्यक्रम प्रभावकारी हुन नसकेको देखिन्छ। स्थानीय तहलाई तयारीका जिम्मा दिइएको भए पनि उनीहरूको क्षमताको अभावले गर्दा काम प्रभावकारी नभएको सरोकारवालाहरूले बताएका छन्।
शीतलहरले स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पुर्याउन सक्छ। चिकित्सकहरूका अनुसार चिसोका कारण निमोनिया, छालाका रोग, दीर्घरोग, र मुटुका समस्या हुने सम्भावना उच्च रहन्छ। जनस्वास्थ्यविद् डा. समिर अधिकारीले चिसोबाट बच्न न्यानो लुगा लगाउने, तातो खानेकुरा सेवन गर्ने र विशेषगरी बालबालिका र वृद्धवृद्धाको ख्याल राख्नुपर्ने बताएका छन्।
शीतलहरबाट प्रभावित क्षेत्रका मानिसलाई चेतना जगाउन र विपद् न्यूनीकरणका कार्यक्रम सञ्चालन गर्न स्थानीय तहलाई सक्रिय बनाउनुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ। जलवायुविद् मञ्जित ढकालले जलवायु परिवर्तनका कारण मौसममा अनियमितता बढ्दै गएको र यसले शीतलहरको प्रभाव झनै गहिरो बनाएको बताएका छन्।
सरकारले सम्भावित शीतलहर र हिमपातबाट बच्नका लागि सचेतना कार्यक्रम, सवारी जोखिम न्यूनीकरण, र विपद् व्यवस्थापनसम्बन्धी कार्ययोजना ल्याएको छ। जल तथा मौसम विज्ञान विभागका अनुसार शीतलहरको स्थिति आए बुलेटिन प्रकाशित गर्ने तयारी भइरहेको छ।
तर, कार्ययोजना प्रभावकारी रूपमा लागू हुन नसक्दा जनजीवन थप प्रभावित हुने देखिएको छ। सरोकारवालाहरूले स्थानीय तह र प्रदेश तहलाई समन्वय गरी विपद् न्यूनीकरणका प्रयासलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने बताएका छन्।
